Siirt Gezi Rehberi 2026: Tillo Işık Hadisesi, Botan Vadisi, Havalimanı ve Yemekler

Siirt Gezi Rehberi: Tillo'nun Güneşinden Botan Kanyonlarına

Siirt rehberi 2026: Tillo'da İsmail Fakirullah Türbesi ve ışık hadisesi, Botan Vadisi Milli Parkı, Ulu Cami, Siirt Havalimanı ulaşımı, büryan ve pasaport.

Kaynak Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Siirt, Dicle’nin kolu Botan Çayı’nın oyduğu derin kanyonların kıyısında, medreseleri ve yetiştirdiği âlimler nedeniyle “Evliyalar Diyarı” diye anılan bir şehirdir. TÜİK’in 2025 sonuçlarına göre 332.369 kişinin yaşadığı ilin en bilinen adresi, merkeze 9 km uzaklıktaki Tillo‘dur: Erzurumlu İbrahim Hakkı’nın hocası İsmail Fakirullah için yaptırdığı türbede, her yıl 21 Mart ve 23 Eylül sabahı güneşin ilk ışığı yaklaşık 3 km ötedeki taş duvarın penceresinden süzülüp birkaç dakika sandukanın başucunu aydınlatır.

2019’da milli park ilan edilen Botan Vadisi, yamaç paraşütü, yürüyüş ve seyir terasıyla şehrin hemen dibindedir; 1129’da onarılan Ulu Cami, Selçuklu dönemi çini mihraplarını korur. Kuyuda pişen büryan kebabı, perde pilavı, tescilli Siirt fıstığı, tiftikten dokunan Siirt battaniyesi ve Pervari balı şehrin imzasıdır. Merkeze 14 km uzaklıktaki Siirt Havalimanı (SXZ), terminali üç kat büyütülerek Eylül 2026’da yeniden açıldı. Bu rehber rotaları, ulaşımı, tescilli lezzetleri ve Siirt’te pasaport–vize işlemlerini resmi kaynaklarla bir araya getirir.

Siirt'te Gezilecek Yerler

Gezi programının iki ekseni Tillo ve Botan Vadisi'dir; merkezde Ulu Cami ve tarihi camiler, Baykan'da Veysel Karani Türbesi, Pervari ve Şirvan'da yayla, nar ve bal rotaları vardır. Siirt'te Bakanlığa bağlı açık bir müze bulunmadığından türbe ve camilerin çoğu ücretsiz gezilir; saatler ibadet vakitlerine göre değişir.

İsmail Fakirullah Türbesi ve Işık Hadisesi (Tillo) 1
Kaynak Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

İsmail Fakirullah Türbesi ve Işık Hadisesi (Tillo)

Tillo ilçe merkezindeki türbe, Erzurumlu İbrahim Hakkı'nın 1734'te vefat eden hocası İsmail Fakirullah için kendi tasarımıyla yaptırdığı, bir büyük ve iki küçük kubbeli iki oda, bir hol ve 8 köşeli, 10 m yüksekliğinde bir kuleden oluşur. 21 Mart ve 23 Eylül sabahı doğudaki tepede bulunan taş duvarın penceresinden geçen ilk ışık, kuleden kırılarak türbe penceresinden sandukanın başucuna düşer. 1960'lardaki onarımda bozulan düzenek 23 Eylül 2011'de yeniden çalıştı. Türbe 2015'te UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne alındı; İbrahim Hakkı da 1780'de buraya defnedildi.

Kal'at-ül Üstad (Işık Duvarı) 2
Temsilî: Tillo'nun doğusundaki vadi ve tepeler · Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Kal'at-ül Üstad (Işık Duvarı)

İbrahim Hakkı'nın Tillo'nun yaklaşık 3 km doğusundaki tepeye harçsız taşlarla ördüğü duvardır; halk arasında 'hocanın kalesi' anlamında Kal'at-ül Üstad denir. Siirt Belediyesi'ne göre duvarın ortasındaki 40×50 cm'lik pencere, ekinoks sabahları güneşi türbeye yönelten nişangâh görevi görür; duvar, yeni doğan güneşin Tillo'yu gölgede bırakmasını sağlar. Işık hadisesini anlamak için önce tepeye çıkıp duvarı, sonra türbeyi görmek faydalıdır. Hadise günleri dışında da ziyaret edilebilir; tepeye çıkış ve dönüş için en az 1 saat ayırın.

Tillo Kalesi Cam Seyir Terası 3
Temsilî: Tillo'dan Botan Vadisi manzarası · Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Tillo Kalesi Cam Seyir Terası

Tillo'daki kalenin hâkim noktasına yapılan cam teras, Botan Vadisi'ni ayaklarınızın altına seren bir seyir platformudur. İl kültür turizm müdürlüğüne göre Tillo Kaymakamlığı, Tillo Köylere Hizmet Götürme Birliği ve Dicle Kalkınma Ajansı'nın ortak projesi olarak 11 Temmuz 2016'da hizmete açıldı; maliyetin yüzde 75'ini DİKA karşıladı. Gün batımında vadideki kıvrımlar ve Botan'ın akışı en iyi buradan izlenir. Türbe ziyaretiyle aynı programa eklenebilir; 30–45 dakika yeterlidir. Rüzgârlı günlerde camın üzerinde dikkatli olun, kış aylarında açılış durumunu kaymakamlıktan sorun.

Kubbe-i Hasiye ve Zemzem-ül Hassa Hatun Camii 4
Temsilî: Zemzem Hatun'un yattığı Tillo Sultan (Gavsul) Memduh Türbesi · Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Kubbe-i Hasiye ve Zemzem-ül Hassa Hatun Camii

Tillo'nun yaklaşık 3 km dışında, bir tepe üzerindeki bu mekân yenilenerek külliyeye dönüştürüldü. Adını aldığı Zemzem-ül Hassa Hatun (1765–1852), Şeyh Mustafa Fani'nin kızı ve Sultan Memduh'un eşidir; divanı olduğu bilinir ve Sultan Memduh Türbesi'nde yatar. İl kültür turizm müdürlüğüne göre Bediüzzaman Said Nursi 1890'da Tillo'ya geldiğinde 'Kubbe-i Hasiye' denilen bu kubbede tek başına kalarak Kamus-u Okyanus sözlüğünü ezberlemiştir. Tillo merkezine kısa bir araç yolculuğu mesafesinde olduğu için türbe ziyaretine kolayca eklenebilir.

Şeyh Hamza el-Kebir ve Şeyh İbrahim el-Mücahid Türbeleri 5
Temsilî: Tillo'daki Şeyh Hasan el-Fatır Türbesi · Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Şeyh Hamza el-Kebir ve Şeyh İbrahim el-Mücahid Türbeleri

Tillo'yu 'evliyalar diyarı' yapan türbelerin en eskileri arasındadır. İl kültür turizm müdürlüğüne göre soyu Halid bin Velid'e dayanan, Tedmur'dan gelen Şeyh Hamza el-Kebir 1271'de vefat etmiş, Hamzeviyye tarikatının kurucusudur ve Tillo'da adına yapılan türbede yatar. Oğlu Şeyh İbrahim el-Mücahid ise babasından önce, 1262'de vefat etmiştir; İbrahim Hakkı eserlerinde kerametlerinden söz eder ve ilçede adını taşıyan bir mahalle vardır. İki türbe, İsmail Fakirullah Türbesi ile birlikte yürüyerek gezilebilecek bir inanç rotası oluşturur; toplamda 1–1,5 saat ayırın.

Cas Evleri ve Sabatlar 6
Kaynak Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Cas Evleri ve Sabatlar

Siirt'in geleneksel konutları, çevredeki alçı (jips) taşının fırınlarda yakılıp öğütülmesiyle elde edilen ve 'cas' denen kaba alçıyla sıvanır. Kültür Portalı'na göre moloz ve kesme taştan, kalın duvarlı, iki ya da üç katlı bu evler tabandan tavana daralan kesik piramit formundadır; küçük kemerli pencereler yazın sıcağı, kışın soğuğu dışarıda tutar. Akademik çalışmalar Siirt'in bu beyaz sıvalı evler nedeniyle 'Beyaz Kent' diye anıldığını belirtir. İl kültür turizm müdürlüğü, sokak üzerinden geçen kemerli geçitlerin, yani sabatların altından yürümeyi ve cas evlerini görmeyi önerir. Kültür Portalı ziyaret adresi olarak Tillo'daki Fakirullah Mahallesi'ni gösterir.

Botan Vadisi Milli Parkı 7
Kaynak Wikimedia Commons (CC BY 2.0)

Botan Vadisi Milli Parkı

Merkez, Tillo ve Eruh ilçelerine yayılan vadi, 15 Ağustos 2019'da Resmî Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile milli park ilan edildi. İl kültür turizm müdürlüğüne göre yaklaşık 120 bin dönüm alanı ve 29 km'lik güzergâhı vardır; Ksenofon'un MÖ 400 dolaylarında yazdığı Anabasis'te anılan Botan, dar ve derin bir kanyondan akarak Dicle'ye kavuşur. Vadi tabanıyla dağ dorukları arasındaki fark 1.000 metreyi bulur. Yamaç paraşütü, rafting ve yürüyüş için uygundur; seyir için Tillo cam terası ve Taşbaşı tercih edilir. Manzara turu yarım gün, yürüyüşlerle tam gün sürer.

Botan Uçuş Noktası (Yamaç Paraşütü) 8
Temsilî: Botan Vadisi · Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Botan Uçuş Noktası (Yamaç Paraşütü)

Botan Vadisi'nin yaklaşık 3 km genişlediği bölgede, güneye bakan yamaçtaki toprak pistten kalkış yapılır. Kültür Portalı'na göre uçuş noktası Siirt merkezden arabayla yaklaşık 15 dakikadır; pist deniz seviyesinden 960 m, vadi tabanındaki iniş noktasından 470 m yüksektedir. Tandem uçuşlar lisanslı pilot ve uygun rüzgâr koşulu gerektirir; kalkış alanına gelmeden önce yerel kulüp ya da işletmeden günün hava durumunu teyit edin. Uçuş yapmasanız bile pist çevresi vadinin en geniş açılı fotoğraf noktalarından biridir.

Antik Yol ve Gökçebağ Yürüyüş Rotaları 9
Temsilî: Botan Vadisi · Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Antik Yol ve Gökçebağ Yürüyüş Rotaları

İl kültür turizm müdürlüğü Botan'da işaretli yürüyüş rotaları tanımlar. Antik Yol, kent merkezinden nehre inen araç yolundan başlar ve vadi tabanına kadar kıvrılarak iner; gidiş-dönüş 4,6 km, başlangıç 735 m, bitiş 530 m rakımdadır ve zemininin büyük kısmında özgün taş döşeme korunmuştur. Zorluk 'orta'dır. Gökçebağ rotası beldenin batısındaki bahçelerden başlar, seyrek ağaçlı bir ormandan geçerek Botan'ın bir kolunun oyduğu vadiye bakan sırtta biter; gidiş-dönüş 9 km ve 'basit' zorluktadır. İki rotada da su kaynağı yoktur; yanınıza bol su alın.

Taşbaşı Mağarası ve Delikli Taş 10
Kaynak Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Taşbaşı Mağarası ve Delikli Taş

Siirt'in 4 km güneydoğusundaki Taşbaşı Mağarası, Botan'a (Uluçay) yaklaşık 350 m yükseklikten bakar. İl kültür turizm müdürlüğüne göre dik kireç taşlarının oyulmasıyla oluşan, barınma amaçlı kullanıldığı bilinen mağaranın iç çeperinde el aletiyle kazı izleri görülür; iki mağarayı küçük bir pencere birbirine bağlar. Hemen yanında gençlerin cesaret gösterisi için bir kayadan diğerine atladığı 'atlama taşı' ve kıvrım kıvrım akan Botan'a açılan Delikli Taş vardır. Şehre en yakın vadi manzarası buradadır; uçurum kenarında korkuluk sınırlıdır, çocuklarla dikkatli olun. 45 dakika yeterlidir.

Siirt Ulu Camii 11
Kaynak Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Siirt Ulu Camii

TDV İslâm Ansiklopedisi'ne dayanan il kültür turizm müdürlüğü bilgisine göre yapım tarihi bilinmeyen cami, 1129'da Irak Selçuklu hükümdarı Mugīsüddin Mahmud, 1260'ta Mücâhid İshak tarafından onarılıp medreseyle külliyeye dönüştürüldü. Bugün çevre zeminin ortalama 3,5 m altında kalan caminin ilk yapısından kubbeleri taşıyan orta ayaklar ve minaresi kalmıştır; ayaklardaki tâli mihraplarda kırmızı tuğla zemin üzerine firuze ve lacivert çinilerle yıldız desenleri görülür. 1214–15 tarihli kündekâri ceviz minberi Ankara Etnografya Müzesi'ndedir. Tuğla süslemeli minare 1974–75'te söküldü, dış kaplaması korunarak yeniden yapıldı.

Cumhuriyet (Hıdr-ül Ahdar) Camii ve Sûk'ul Ayn Çeşmesi 12
Temsilî: Yakındaki Siirt Ulu Camii · Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Cumhuriyet (Hıdr-ül Ahdar) Camii ve Sûk'ul Ayn Çeşmesi

İlk adı 'yeşilin yeşili' anlamına gelen Hıdr-ül Ahdar olan cami, il kültür turizm müdürlüğüne göre Siirt'in en eski camilerindendir ve 12. yüzyılın başlarında yapıldığı sanılır. 1929'da Siirt Milletvekili H. Hulki Aydın'ın yardımıyla onarılıp minaresi yenilendi ve Cumhuriyet Camii adını aldı. Kesme taştan tek kubbeli yapıya doğuda iki kubbeli bir mekân eklenmiş, plan dikdörtgene dönüşmüştür. Bitişiğindeki Sûk'ul Ayn Çeşmesi de Selçuklu dönemindendir. Ulu Cami'ye yürüme mesafesindedir; ikisini aynı merkez turunda gezmek 1–1,5 saat sürer. Namaz vakitlerinde ziyaretçiler beklemelidir.

Saat Kulesi ve Bakırcılar Çarşısı 13
Kaynak Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Saat Kulesi ve Bakırcılar Çarşısı

Ulu Cami'nin doğusunda Alaaddin Paşa'nın 1905'te yaptırdığı özgün kule zamanla yıkıldı; il kültür turizm müdürlüğüne göre bugünkü kule 1975'te inşa edildi. Ulu Cami'de bulunan ve üç kuşaktır bir ailenin bakımını yaptığı yaklaşık 250 yıllık saat, 1974'te Hükümet Caddesi'ndeki eski valilik binasının yanına yapılan kuleye taşındı. Çevredeki çarşılar şehrin ticaret merkezidir. Siirt'teki bakır rezervleri nedeniyle bakır işçiliği yaygın el sanatlarındandır ve il kültür turizm müdürlüğüne göre Bakırcılar Çarşısı'nda güğüm, kazan, tas ve tepsi hâlâ bulunur. Battaniye ve fıstık alışverişi için de bu bölge uygundur.

Babudarp Camii ve Taş Havuzu 14
Temsilî: Siirt kent merkezi · Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Babudarp Camii ve Taş Havuzu

Algül (Babudarp) Mahallesi'ndeki caminin 1700'lerde yapıldığı ifade edilir. İl kültür turizm müdürlüğüne göre 'yol ağzı' anlamına gelen Babudarp adı, Cizre'den gelip Siirt üzerinden geçen kervanların güzergâhında bulunmasından gelir. Avludaki yaklaşık 200 yıllık oyma taş havuza, eski Siirt'in altından akan ve şehrin en soğuk suyu olarak bilinen doğal kaynak suyu dolar; yaz günlerinde halk ayaklarını bu suya sokarak serinler. Cami, Vakıflar Bölge Müdürlüğü'nün restorasyonuyla özgün hâline döndürüldü. Merkez turuna 20–30 dakikalık bir durak olarak eklenebilir; ibadet saatlerine saygı gösterin.

Veysel Karani Türbesi (Baykan) 15
Kaynak Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Veysel Karani Türbesi (Baykan)

Kültür Portalı'na göre Baykan'ın Veysel Karani beldesindeki türbe, yanındaki camiyle bir külliye oluşturur; 10. yüzyılda coğrafyacı Makdisî'nin eserlerinde anılan yapıdan Evliya Çelebi de 'Mescid-i Üveys-i Karani' diye söz eder. Diyarbakır–Bitlis karayolu üzerindedir ve Siirt'e 40 km'dir. Baykan Kaymakamlığı'na göre yıllık ziyaretçi sayısı yüz binleri aşar. Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün restorasyonunda cami 2025 başında ibadete açıldı, türbe çalışmaları büyük ölçüde tamamlandı. Kuzeydoğu köşesindeki tepede Ahlat taşından Şeyh Osman Türbesi de ziyaret edilir. Kandil günlerinde çok kalabalık olur; 1–1,5 saat ayırın.

Billoris (Sağlarca) Kaplıcası 16
Temsilî: Botan Vadisi ve Botan Çayı · Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Billoris (Sağlarca) Kaplıcası

Siirt Valiliği'ne göre kaplıca, Siirt'in 17 km güneyinde, Botan Çayı kenarındadır; Eruh yolu üzerinden ulaşılır ve Eruh ilçe sınırına yakındır. Yerel kaynaklara göre kaplıca, Botan kıyısındaki bir mağarada hizmet verir; bu yüzden hem şifa hem doğa gezisi için tercih edilir. Valilik, romatizma ve sinirsel yorgunluk gibi rahatsızlıklarda kaplıca turizmine dikkat çeker; tedavi amaçlı kullanım için hekiminize danışın. İşletme ve ücret bilgisi dönemsel değiştiğinden gitmeden önce telefonla sorun. Botan Vadisi manzarasıyla birleştirerek yarım günlük bir program yapılabilir; dönüş yolu virajlıdır.

Adakale (Derzin) Kilisesi (Baykan) 17
Temsilî: Yöreye özgü taş mimari, Tillo · Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Adakale (Derzin) Kilisesi (Baykan)

Baykan'a bağlı Adakale (eski adıyla Derzin) köyünde tarihi bir kilise kalıntısı vardır. İl kültür turizm müdürlüğüne göre köydeki ilkokulun güneyinde, 16×12 m ölçülerinde, doğu–batı doğrultusunda dikdörtgen planlı, üç nefli bir kilise kalıntısı bulunur; her nefin doğusunda içten yarım yuvarlak birer apsis vardır, güneydeki apsis basık kubbeyle örtülüdür. Yapının bir bölümü yıkılmış, kalan kısımları köylülerce tandır ve depo olarak kullanılmaktadır. Restore edilmiş bir ören yeri değildir; özel mülke girmeden, köy halkından izin alarak ve saygıyla görülmelidir. Veysel Karani ziyaretine eklenebilir.

Pervari: Beğendik Köprüsü ve Yaylalar 18
Temsilî: Botan Vadisi; Beğendik Köprüsü Botan Çayı üzerindedir · Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Pervari: Beğendik Köprüsü ve Yaylalar

Siirt'in en geniş ve en yüksek ilçesi Pervari (1.376 m), il kültür turizm müdürlüğüne göre Çemikari, Cema ve Herekol yaylalarıyla yaz turizminin merkezidir; zengin çayırlarla kaplı platolarda göçerler yazı geçirir, spor kulüpleri kamp kurar. Menşe adlı Pervari Balı bu floradan gelir. Ulaştırma Bakanlığı'na göre Botan Çayı üzerindeki Beğendik Köprüsü, Küçüksu–Hizan–Pervari yoluyla ilçeyi Bitlis ve Van'a bağlar. Ekimde Pervari ve Şirvan'daki nar bahçeleri hasat dönemindedir. İlçe merkeze 90 km'dir; kıvrımlı dağ yolları nedeniyle tam gün ayırın ve kışın kar lastiği bulundurun.

Şirvan: İrun Kalesi ve Zivzik Nar Bahçeleri 19
Kaynak Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)

Şirvan: İrun Kalesi ve Zivzik Nar Bahçeleri

İl kültür turizm müdürlüğüne göre İrun Kalesi, Şirvan'ın yaklaşık 40 km kuzeyinde sarp bir dağın zirvesine kurulmuştur ve eteğinden geçen nehre yer altı tüneliyle bağlanır. İlçenin asıl ünü ise ekim–kasımda hasat edilen Zivzik narıdır: iri taneli, sulu bu nar Zivzik ve Pirinçli (Mavit) köylerinde ve Pervari'nin Narsuyu köyünde yetişir ve 2026'da menşe adıyla tescillendi. Hasat döneminde köy yollarında nar satan tezgâhlar kurulur. Şirvan'ın Baçova yaylası da yaz aylarında kullanılır. Kale yolu zorlu olduğundan yerel rehberle gidin; nar bahçeleri için yarım gün yeterlidir.

İlçeler ve Çevre Bölgeler

Siirt merkez dahil 7 ilçeden oluşur. TÜİK 2025 verilerine göre il nüfusunun yarısından fazlası merkez ilçede yaşar ve bütün ilçelerin nüfusu bir önceki yıla göre azalmıştır. Mesafeler Karayolları Genel Müdürlüğü'nün il merkezine uzaklık verileridir.

Tillo (Aydınlar)
Kaynak Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Tillo (Aydınlar)

1990'da ilçe olan, 2025'te 4.090 nüfuslu Tillo merkeze yalnız 9 km'dir. İsmail Fakirullah Türbesi, ışık duvarı, cam seyir terası ve cas evleriyle ilin turizm başkentidir.

Kurtalan
Kaynak Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Kurtalan

60.674 nüfusla ilin ikinci büyük ilçesi, merkeze 30 km'dir. Güney Kurtalan Ekspresi'nin son durağı ve ilin ticaret merkezidir; Siirt–Kurtalan demiryolu projesi hattı il merkezine uzatacak.

Pervari
Kaynak Wikimedia Commons (Public domain)

Pervari

Yüzölçümü en büyük (1.651 km²) ve en yüksek (1.376 m) ilçe; 2025'te 26.437 nüfus, merkeze 90 km. Pervari Balı, yaylalar, Beğendik Köprüsü ve nar bahçeleriyle bilinir.

Eruh
Kaynak Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Eruh

Merkeze 53 km uzaklıktaki dağlık ilçe (2025: 18.339), 1.164 m rakımdadır. Botan Vadisi Milli Parkı'nın bir bölümü ve Billoris kaplıcası yönü Eruh yolu üzerindedir.

Ne Yenir? Yöresel Lezzetler

Siirt Büryan Kebabı

Sütten kesilmiş kuzu ya da oğlağın, dibine köz yerleştirilmiş derin bir kuyuya asılıp ağzı kapatılarak saatlerce pişirilmesiyle yapılır; dışı çıtır, içi lokum gibidir. Siirt Valiliği İl Özel İdaresi adına mahreç işaretiyle tescillidir (tescil no 68). İl kültür turizm müdürlüğü 'kızgın kuyuda pişen Siirt büryanı'nı yemeden dönülmemesi gerekenlerin başında sayar.

Siirt Perde Pilavı

İnce yufkayla kaplanan bakır kalıba tavuk ya da keklik eti, badem ve baharatlı pirinç doldurulup fırınlanan, fes biçimli pilav. Mahreç işaretiyle tescillidir (tescil no 58). Özel gün sofralarının yemeğidir; servis sırasında yufka kubbe kesilerek açılır.

Siirt İçli Köftesi (Siirt Kiteli)

İçli köftenin Siirt'teki adı olan kitel, 17 Nisan 2024'te 1574 numarayla 'Siirt İçli Köftesi / Siirt Kiteli' adıyla tescillendi. İl kültür turizm müdürlüğü 'Siirt köftesi'ni yemeden dönülmemesi gerekenler arasında sayar.

Siirt Fıstığı

Antep fıstığından iri, kabuğu açık bej ve ağzı geniş açılan çerezlik fıstık. Siirt İl Tarım ve Orman Müdürlüğü adına 4 Eylül 2025'te 1770 numarayla mahreç işareti olarak tescillendi; tescilin coğrafi sınırı Siirt, Batman, Şanlıurfa, Şırnak, Diyarbakır ve Mardin'dir. Valilik ekim başında fıstık hasat etkinliğiyle festival düzenler.

Pervari Balı

Pervari dağlarındaki üçgül, kekik, adaçayı ve geven gibi bitkilerden toplanan koyu kıvamlı bal; karakovan, petekli ve süzme olarak üretilir. Siirt'in ilk tescilli ürünlerindendir ve menşe adı taşır. İl kültür turizm müdürlüğüne göre karakovanlarda temel petek kullanılmaz, petek de arılarca örülür.

Zivzik Narı

Şirvan'ın Zivzik ve Pirinçli köyleri ile Pervari'nin Narsuyu köyünde yetişen, iri taneli, sulu ve ekşimsi nar. 2026'da menşe adıyla tescillendi. Hasadı ekim sonu–kasım arasıdır; il kültür turizm müdürlüğü tadına bakılmasını önerir.

Siirt Kuru Ekmeği

Uzun süre saklanabilen geleneksel kuru ekmek; 3 Temmuz 2023'te 1398 numarayla tescillendi. İl kültür turizm müdürlüğü yöresel ürünler listesinde 'gibeys keek' adıyla da anılır.

Siirt Gebole Tatlısı

Siirt'e özgü geleneksel tatlı; 23 Aralık 2024'te 1675 numarayla coğrafi işaret tescili aldı. Siirt Valisi, gebole tatlısını Kasım 2025'teki açıklamasında kentin tescilli değerleri arasında saymıştır.

Siirt Varak Keek Tatlısı

Geleneksel bir Siirt tatlısı; 9 Aralık 2025'te 1799 numarayla tescillendi. Yeni tescilli olduğu için her yerde bulunmaz; mahalle fırınlarına ve ev yapımı ürün satan dükkânlara sorun.

Siirt Pırtike Çorbası

Siirt mutfağının geleneksel çorbalarından; 6 Şubat 2026'da 1817 numarayla tescil edilerek ilin en yeni coğrafi işaretli ürünlerinden biri oldu. Ev yemeği olduğu için lokantalarda her zaman bulunmaz; esnaf lokantalarına sorun.

Tillo Heriresi

Tillo'ya özgü, adını ilçeden alan tescilli geleneksel bir lezzettir; tescil bölgesi Tillo ve köyleridir. Tillo ziyaretinde yerel esnafa sorabilirsiniz.

Havalimanı ve Şehre Ulaşım

SXZ
Siirt Havalimanı
Merkeze ~14 km
Belediye otobüsü (havalimanı hattı)

DHMİ'ye göre havalimanına ulaşım belediye otobüsleri ve özel araçlarla sağlanır; sefer saatleri ve güzergâh Siirt Belediyesi iletişim hattından öğrenilir. Belediye meclisinin 15 Şubat 2026'dan geçerli tarifesinde havalimanı ulaşım ücreti 90 TL'dir (yerel basında yayımlanan belediye tarifesi; Eylül 2026'da şehir içi ücretler yeniden güncellendi, havalimanı ücretini binerken teyit edin). Siirt Belediyesi'nin Şubat 2026 açıklamasında Havalimanı hattı, kentteki 18 aktif hattan biri olarak geçer.

Taksi

Havalimanı şehir merkezine 14 km uzaklıktadır (DHMİ). Taksi ücreti taksimetreyle alınır; terminal küçük olduğu için uçuş saatlerinde taksi sayısı sınırlı olabilir, dönüşte önceden ayarlamak işinizi kolaylaştırır.

Araç kiralama

Tillo, Botan Vadisi, Veysel Karani Türbesi (Baykan) ve Pervari gibi duraklar toplu taşımayla zor bağlanır; ilçeleri aynı gün gezecekler için kiralık araç en esnek seçenektir. Rezervasyonu uçuştan önce yapın.

Özel araç ve otopark

Havalimanı kent merkezinin batısında, Kurtalan yönündedir; Ulaştırma Bakanlığı, Siirt Havalimanı Bağlantı Yolu'nun tamamlandığını açıkladı. DHMİ'nin terminal sayfasında 24 araçlık açık otopark yazar (yenileme öncesi bilgi); güncel kapasiteyi girişte öğrenin.

Siirt'te Ulaşım: Havalimanı, Otogar, Tren ve Belediye Otobüsü

Siirt'e uçakla, şehirlerarası otobüsle ya da Ankara'dan Kurtalan'a gelen Güney Kurtalan Ekspresi ile ulaşılır. Şehir içinde belediye ve halk otobüsleri ile minibüsler çalışır; Tillo, Botan, Baykan ve Pervari için araç kiralamak en pratik yoldur.

  • Siirt Havalimanı (SXZ): Şehir merkezine 14 km (DHMİ). Yenileme nedeniyle kapatılan havalimanı 12 Eylül 2026’da THY’nin İstanbul seferiyle yeniden uçuşa açıldı; terminal 1.062 m²’den 3.135 m²’ye, yıllık kapasite 100 binden 250 bin yolcuya çıkarıldı. İstanbul ve Ankara’ya tarifeli sefer vardır.

  • Havalimanından merkeze: Belediye otobüsü (Havalimanı hattı; Şubat 2026’da 90 TL), taksi ya da kiralık araç. DHMİ, sefer saatleri için Siirt Belediyesi iletişim hattını önerir.

  • Şehirlerarası otobüs terminali: Kent merkezinin batısında, D-370 karayolu üzerindedir ve merkeze birkaç kilometre uzaklıktadır. İstanbul, Ankara, Diyarbakır, Batman, Van ve Mardin başta olmak üzere pek çok şehre doğrudan sefer vardır; birçok firma merkezdeki ofislerinden ücretsiz servis kaldırır.

  • Güney Kurtalan Ekspresi: TCDD Taşımacılık’ın Ankara–Kurtalan anahat treni haftada 5 gün çalışır; Kayseri, Sivas, Malatya, Diyarbakır ve Batman üzerinden Siirt’e bağlı Kurtalan’da son bulur. Kurtalan–Siirt arası 30 km’dir ve otobüs/minibüsle geçilir. Güncel saat ve ücretler ebilet.tcddtasimacilik.gov.tr’de.

  • Siirt–Kurtalan demiryolu projesi: Ulaştırma Bakanlığı’na göre 34 km’lik hatla mevcut hat Kurtalan’dan Siirt’e uzatılacak; tamamlandığında il merkezi, Siirt Havalimanı ve Siirt Üniversitesi ilk kez doğrudan ulusal demiryolu ağına bağlanacak. Ekim 2026 itibarıyla yapım sürüyor.

  • Şehir içi tarife (Eylül 2026): Halk otobüsü tam 25 TL, öğrenci 17 TL; şehir içi minibüs tam 25 TL, öğrenci 20 TL; Kezer Yerleşkesi hattı tam 30 TL, öğrenci 25 TL (yerel basında yayımlanan tarife).

  • Belediye otobüs ağı: Siirt Belediyesi’nin Şubat 2026 açıklamasına göre Havalimanı ve Aktaş hatları dahil 18 aktif hat, 58 araç ve 398 durak vardır; ödemelerde tam kart, öğrenci/öğretmen kartı, ücretsiz kart ve kredi kartı kullanılır. 65 yaş üstü ve engelliler ücretsiz kartla seyahat eder.

  • Tillo’ya ulaşım: Tillo merkeze 9 km’dir (KGM); minibüsle ya da taksiyle kısa sürede gidilir. Işık hadisesi sabahları erken saatte yoğunluk olduğundan aracınızla gidiyorsanız gece yarısından sonra yola çıkmayı ve ilçe girişindeki park alanlarını kullanmayı planlayın.

  • İlçelere ulaşım: Kurtalan 30, Şirvan 28, Baykan 48, Eruh 53, Pervari 90 km’dir (KGM). İlçelere minibüs seferleri vardır; Veysel Karani Türbesi Diyarbakır–Bitlis yolu üzerinde olduğundan bu yönde giden otobüslerle de ulaşılabilir.

  • Komşu havalimanları: Siirt’te bilet bulunamadığında Batman (BAL) havalimanı alternatiftir; Siirt–Batman karayolu yaklaşık 90 km’dir ve havalimanı Batman’ın batısında yer alır. Daha geniş uçuş seçeneği için Diyarbakır (DIY) da kullanılabilir.

Kısa cevap: Siirt’i neden ve nasıl gezmeli?

Siirt’e gelenlerin büyük bölümünün hedefi Tillo‘dur. Merkeze 9 km uzaklıktaki ilçede, Erzurumlu İbrahim Hakkı’nın hocası için yaptırdığı İsmail Fakirullah Türbesi‘ni, güneşi türbeye yönelten taş duvarı (Kal’at-ül Üstad) ve Botan Vadisi‘ne bakan cam seyir terasını görmek için yarım gün ayırın; 21 Mart ya da 23 Eylül’de geliyorsanız sabah 06.20 civarındaki ışık hadisesini kaçırmayın. İkinci gün Botan Vadisi Milli Parkı‘nda yürüyüş ya da yamaç paraşütü, merkezde Ulu Cami, Cumhuriyet Camii ve çarşı; üçüncü gün Baykan’daki Veysel Karani Türbesi ya da sonbaharda Pervari–Şirvan’ın bal ve nar rotası. Sofrada büryan kebabı ve perde pilavı, çantada Siirt fıstığı ve battaniyesi olmadan dönmeyin. Merkeze 14 km uzaklıktaki havalimanı İstanbul ve Ankara’ya bağlıdır.

Siirt temel bilgiler

BilgiDeğer
Nüfus (TÜİK ADNKS, 31.12.2025)332.369 (2024’te 336.453)
Merkez ilçe nüfusu180.837
İlçe sayısı7 (Merkez, Kurtalan, Pervari, Baykan, Şirvan, Eruh, Tillo)
Plaka kodu56
Telefon alan kodu0484
Yüzölçümü5.718 km² (HGM)
RakımYaklaşık 900 m (il merkezi; kaynaklarda 887–930 m)
HavalimanıSiirt Havalimanı (SXZ / LTCL), merkeze 14 km
YHTYok; Güney Kurtalan Ekspresi Kurtalan’a (30 km) kadar gelir
Şehir içi ulaşımBelediye/halk otobüsü ve minibüs; tam biniş 25 TL (Eylül 2026)
UNESCOİsmail Fakirullah Türbesi, Dünya Mirası Geçici Listesi’nde (2015)
Milli parkBotan Vadisi Milli Parkı (2019)

Kısa tarih

Siirt ve çevresi, Yukarı Mezopotamya’nın en eski yerleşim alanlarındandır. İl kültür turizm müdürlüğü kentin yaklaşık 12 bin yıllık bir geçmişe sahip olduğunu vurgular; Ilısu Barajı göl alanında kalan Başur Höyük, Gusir Höyük, Çattepe ve Türbe Höyük‘te yapılan kurtarma kazılarının buluntuları, ilde müze bulunmadığı için Batman ve Mardin müzelerine teslim edilmiştir. Eski Valilik binasının Siirt Arkeoloji Müzesi‘ne dönüştürülmesi 15 Ocak 2023 tarihli Resmî Gazete ile yatırım programına alındı; müze açıldığında bu eserlerin bir bölümünün Siirt’e dönmesi planlanıyor.

Orta Çağ’dan kalan en önemli yapı Ulu Cami‘dir; caminin 1129’da Irak Selçuklu hükümdarı Mugīsüddin Mahmud, 1260’ta Mücâhid İshak tarafından onarılması kentin bu dönemdeki önemini gösterir. Kültür Portalı’na göre ardından gelen Botan (Cizre) Emirliği döneminde Siirt, medreseleriyle ün salan bir ilim merkezine dönüştü ve pek çok âlim, edebiyatçı, gökbilimci ve hekim yetiştirdi. 18. yüzyılda Tillo’da yaşayan İsmail Fakirullah ve öğrencisi, Mârifetnâme‘nin yazarı Erzurumlu İbrahim Hakkı (1703–1780) bu geleneğin en tanınmış temsilcileridir.

Siirt, Cumhuriyet’in ilanıyla il oldu. 1938’de Garzan ilçesinin merkezi Mısrıç’a taşındı ve ilçe 1943’te Kurtalan adını aldı; demiryolu 1944’te Kurtalan’a ulaştı. 1990’da Batman, Beşiri, Kozluk ve Sason ilçeleri yeni kurulan Batman iline, Şırnak ise Şırnak iline bağlandı; aynı yıl Tillo bucağı Aydınlar adıyla ilçe oldu. İlçe bugün halk arasında ve resmi tanıtımlarda yeniden Tillo adıyla anılır.

İlçeler ve öne çıkanları

İlçeNüfus (2025)Merkeze uzaklık (KGM)RakımÖne çıkan
Merkez180.837–~890 mUlu Cami, Cumhuriyet Camii, Saat Kulesi, Botan Uçuş Noktası, Taşbaşı
Kurtalan60.67430 km715 mGüney Kurtalan Ekspresi son durağı
Pervari26.43790 km1.376 mPervari Balı, yaylalar, Beğendik Köprüsü, nar
Baykan23.21948 km720 mVeysel Karani Türbesi, Derzin (Adakale)
Şirvan18.77328 km905 mZivzik narı, İrun Kalesi, Baçova yaylası
Eruh18.33953 km1.164 mBotan Vadisi’nin güneyi, Billoris yönü
Tillo4.0909 km1.188 mİsmail Fakirullah Türbesi, ışık hadisesi, cam teras

Nüfuslar TÜİK ADNKS 2025, mesafe ve rakımlar Karayolları ve il idari verilerinden derlenmiştir. TÜİK verilerine göre 2025’te Siirt’in bütün ilçelerinde nüfus azaldı; en hızlı düşüş Şirvan’dadır.

Tillo ışık hadisesi rehberi

Tillo’yu benzersiz kılan şey, yaklaşık üç asırdır yılda iki kez tekrarlanan bir optik düzenektir. İbrahim Hakkı, hocası İsmail Fakirullah’ın 1734’teki vefatının ardından “Hocamın başucuna doğmayan güneşi neyleyim?” diyerek yanında kule bulunan bir türbe ve Tillo’nun yaklaşık 3 km doğusundaki tepeye harçsız taşlardan bir duvar yaptırır.

Nasıl çalışır?

  1. Ekinoks sabahları (21 Mart ve 23 Eylül) güneş, doğudaki tepenin ardından doğar. Tepe ve üzerindeki duvar, ilk ışığın Tillo’ya ulaşmasını engeller.
  2. Duvarın ortasındaki yaklaşık 40×50 cm’lik pencere tek açık kanaldır; ışık yalnız buradan geçer.
  3. Pencereden süzülen ışın, türbenin yanındaki 8 köşeli, 10 m yüksekliğindeki kulenin penceresine ulaşır ve orada kırılır.
  4. Kırılan ışık türbenin doğu penceresinden içeri girer ve birkaç dakika boyunca İsmail Fakirullah’ın sandukasının başucunu aydınlatır.
BilgiDeğer
TarihlerHer yıl 21 Mart ve 23 Eylül sabahı
Saat2021’de 06.17, 2025’te 06.21, 2026’da 06.20 (AA/İçişleri Bakanlığı haberleri)
SüreYaklaşık 5 dakika
DüzenekTürbe + 10 m kule + yaklaşık 3 km doğudaki Kal’at-ül Üstad duvarı
Durum1960’lardaki onarımda bozuldu, 23 Eylül 2011’de yeniden çalıştı
UNESCO2015’ten beri Dünya Mirası Geçici Listesi’nde
GirişÜcretsiz; hadise günleri valilik ve kaymakamlık programı düzenler

Pratik ipuçları:

  • Hadise günü kalabalığın büyük bölümü olayı ilçe meydanında ve belediye binasında kurulan dev ekrandan izler. 2026’da program 22 Eylül’de Siirt Üniversitesi’ndeki panelle başladı, 23 Eylül sabahı Tillo’da sabah namazıyla sürdü.
  • Hadise günü değilseniz bile türbe, kule ve tepedeki duvar gezilebilir. Düzeneği anlamak için önce Kal’at-ül Üstad’a çıkıp Tillo’ya bakın.
  • Tillo’da konaklama seçeneği sınırlıdır; Siirt merkezde kalıp gece yarısından sonra yola çıkmak en pratik yoldur.
  • İl kültür turizm müdürlüğüne göre türbede her yıl İbrahim Hakkı’nın doğum (18 Mayıs) ve vefat (22 Haziran) tarihleri arasında çeşitli etkinlikler yapılır.

Türbenin bir maketi İstanbul’daki Miniatürk’te de sergilenmektedir.

Botan Vadisi Milli Parkı

Botan Çayı, Siirt–Hakkari ve Siirt–Van sınırını oluşturan yüksek dağlardan doğar, Pervari yöresinin sularını toplayan Çatak Çayı ve Büyükdere ile birleşerek Botan adını alır, Tillo’nun ve il merkezinin doğusundan geçtikten sonra Bitlis Çayı’nı da alarak Çattepe’de Dicle’ye karışır. İl kültür turizm müdürlüğüne göre vadi tabanıyla dağ dorukları arasındaki yükselti farkı 1.000 metreye ulaşır.

Vadi, 30859 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1421 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 15 Ağustos 2019‘da milli park ilan edildi. Merkez, Tillo ve Eruh ilçelerine yayılan parkta yapılabilecekler:

EtkinlikNeredeNot
Yamaç paraşütüBotan Uçuş NoktasıMerkeze 15 dk; kalkış 960 m, iniş noktasından 470 m yüksek
SeyirTillo Kalesi Cam Seyir Terası, Taşbaşı–Delikli TaşGün batımı için en iyi noktalar
YürüyüşAntik Yol (4,6 km, orta), Gökçebağ (9 km, basit)Rotalarda su kaynağı yok
Rafting ve kanoBotan Çayıİl kültür turizm müdürlüğüne göre akarsu sporlarına elverişli; yalnız lisanslı organizasyonlarla
MağaralarBotan Mağaraları, TaşbaşıKireç taşı vadisinde çok sayıda doğal mağara

İl kültür turizm müdürlüğü ayrıca Taşbalta–Çatalı, Botan Zirve ve Akabe adlı yürüyüş yollarını listeler. Vadide yürüyüşe çıkmadan önce rotayı birine bildirin, sabah erken başlayın ve yazın en az 2–3 litre su taşıyın.

1, 2 ve 3 günlük Siirt rotaları

1 günlük rota (Tillo ve Botan odaklı)

  1. Sabah: Tillo’ya geçin (9 km). İsmail Fakirullah Türbesi, Şeyh Hamza el-Kebir ve Şeyh İbrahim el-Mücahid türbeleri ile cas evlerini yürüyerek gezin; ardından Kal’at-ül Üstad duvarına çıkıp ışık düzeneğinin mantığını yerinde görün.
  2. Öğle: Tillo Kalesi Cam Seyir Terası’ndan Botan Vadisi’ni izleyin, Kubbe-i Hasiye’ye uğrayın.
  3. Öğleden sonra: Merkeze dönüp Ulu Cami, Cumhuriyet Camii ve Saat Kulesi çevresini, Bakırcılar Çarşısı’nı dolaşın.
  4. Akşam: Gün batımını Taşbaşı–Delikli Taş’ta izleyin; akşam yemeğinde perde pilavı ya da kitel deneyin.

2 günlük rota

  • 1. gün: Yukarıdaki Tillo ve merkez rotası.
  • 2. gün: Sabah serinliğinde Botan Vadisi’nde Antik Yol (4,6 km) ya da Gökçebağ (9 km) yürüyüşü veya Botan Uçuş Noktası’nda yamaç paraşütü; öğle yemeğinde büryan kebabı. Öğleden sonra Billoris (Sağlarca) Kaplıcası’nda dinlenme ve Babudarp Camii’nin taş havuzu.

3 günlük rota

  • 1–2. gün: 2 günlük rota.
  • 3. gün (seçenek A – batı): Baykan’da Veysel Karani Türbesi ve Şeyh Osman Türbesi (40 km), dönüşte Kurtalan. Yarım gün; trenle gelenler için Kurtalan istasyonuyla birleştirilebilir.
  • 3. gün (seçenek B – doğu, ekim): Şirvan’da Zivzik nar bahçeleri ve Pervari’de bal, yayla ve Beğendik Köprüsü. Dağ yolları nedeniyle tam gün ve özel araç gerekir.

Ekinoks programı: 21 Mart ya da 23 Eylül’de geliyorsanız 1. günü hadise sabahına göre kurun: saat 05.00 civarında Tillo’da olun, hadiseyi (06.20 civarı) izledikten sonra kahvaltıyı Tillo’da yapıp türbe ve teras gezisini sabah serinliğinde tamamlayın.

Siirt Havalimanı (SXZ) ayrıntılı rehber

Siirt Havalimanı 1994‘te hizmete girdi; IATA kodu SXZ, ICAO kodu LTCL‘dir. DHMİ’ye göre şehir merkezine 14 km uzaklıktadır ve iç hat trafiğine hizmet verir; DHMİ’nin verdiği koordinatlar havalimanının kent merkezinin batısında, Kurtalan yönünde olduğunu gösterir.

Havalimanı yenileme çalışmaları nedeniyle bir süre uçuş trafiğine kapatıldı ve 12 Eylül 2026‘da İstanbul Havalimanı’ndan kalkan THY’nin TK2656 seferiyle yeniden açıldı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı’nın 23 Eylül 2026’daki resmi açılışta açıkladığı verilere göre:

BilgiÖnceYenileme sonrası
Terminal binası1.062 m²3.135 m²
Giden yolcu salonu539 m²1.570 m²
Gelen yolcu salonu195 m²640 m²
VIP alanı43 m²310 m²
İdari alanlar285 m²615 m²
Yıllık yolcu kapasitesi100 bin250 bin

Bu çalışmalarla 575 m²’lik kule binası, 500 m²’lik teknik merkez ve 170 m²’lik apron bariyer binası da yenilendi; yaklaşık 7.800 m uzunluğunda çevre güvenlik yolu ve duvarı projelendirildi. DHMİ’nin teknik sayfasına göre meydanda 2.000×30 m pist, bir apron ve iki taksi yolu bulunur; sayfada yer alan 2 check-in bankosu ve 24 araçlık açık otopark bilgisi yenileme öncesine aittir.

Şehre ulaşım adım adım:

  1. Belediye otobüsü: Havalimanı hattı, Siirt Belediyesi’nin 18 aktif hattından biridir. Belediye meclisinin 15 Şubat 2026 tarifesinde ücret 90 TL‘dir. DHMİ, sefer saatleri için belediyenin iletişim hattını önerir.
  2. Taksi: Merkeze 14 km; ücret taksimetreyle alınır. Akşam uçuşlarında taksi sayısı az olabilir.
  3. Kiralık araç: Tillo, Botan ve Baykan’ı aynı gün görmek isteyenler için en hızlı seçenektir; uçuştan önce rezervasyon yapın.
  4. Özel araç: Bakanlığın tamamladığını açıkladığı Siirt Havalimanı Bağlantı Yolu kullanılır; otoparkın güncel kapasitesini ve ücretini girişte öğrenin.

Siirt’ten hangi şehirlere uçuş var?

Ekim 2026 itibarıyla Siirt Havalimanı’ndan İstanbul ve Ankara‘ya tarifeli seferler yapılıyor. Yeniden açılışta ilk yolcu seferini THY’nin İstanbul uçuşu gerçekleştirdi; bilet satış sitelerinde Ankara Esenboğa–Siirt seferleri AJet tarafından listeleniyor. Cumhurbaşkanı Danışmanı, açılış öncesinde İstanbul ve Ankara seferlerinin artırılması için çalışma yapılacağını açıkladı. Havayolu ve sefer sayısı sezona göre değişir.

Yurt dışı uçuşlar: DHMİ’ye göre Siirt Havalimanı’nda dış hat hizmeti verilmiyor. Yurt dışına çıkacak Siirtliler İstanbul ya da Ankara aktarmasıyla uçar. Pasaportunuzun en az 6 ay geçerli olduğunu kontrol edin ve gideceğiniz ülkenin kurallarını vizesiz seyahat, e-vize ve vizeli seyahat rehberlerimizden inceleyin. Umre için Suudi Arabistan vize sayfamıza bakabilirsiniz. Türkiye’deki tüm havalimanları havalimanları sayfamızda.

Alternatif havalimanları: Siirt’te bilet bulunamadığında Batman (BAL) havalimanı kullanılabilir; Siirt–Batman karayolu yaklaşık 90 km’dir ve Batman Havalimanı şehrin batısında, Silvan yolu üzerindedir. Daha geniş uçuş seçeneği için Diyarbakır (DIY) havalimanı da tercih edilebilir; yolculuk süresini rotanıza göre önceden hesaplayın.

Otogar, tren ve şehir içi ulaşım

Şehirlerarası otobüs terminali, kent merkezinin batısında, D-370 karayolu üzerindedir ve merkeze birkaç kilometre uzaklıktadır. İstanbul, Ankara, İzmir, Diyarbakır, Batman, Van, Mardin ve Bitlis başta olmak üzere pek çok şehre doğrudan sefer vardır. Şehir merkezinde otobüs firmalarının bilet ofisleri bulunur ve birçoğu hareket saatine göre ücretsiz servis kaldırır.

Güney Kurtalan Ekspresi, TCDD Taşımacılık’ın Ankara–Kurtalan arasında haftada beş gün çalışan anahat trenidir. Kırıkkale, Kayseri, Sivas, Malatya, Diyarbakır ve Batman üzerinden Siirt’e bağlı Kurtalan‘a ulaşır; yolculuk yaklaşık 26–27 saat sürer ve trende yataklı, örtülü kuşetli ve pulman vagonlar bulunur. Kurtalan’dan Siirt merkeze 30 km’lik yol otobüs ve minibüslerle geçilir. Bakanlığın 34 km’lik Siirt–Kurtalan demiryolu projesi tamamlandığında tren il merkezine, havalimanına ve Siirt Üniversitesi’ne ulaşacak. Sefer günleri dönemsel değiştiğinden bilet almadan önce TCDD Taşımacılık’ın sefer sorgulama ekranını kontrol edin.

Şehir içinde Siirt Belediyesi otobüsleri, halk otobüsleri ve minibüsler çalışır. Yerel basında yayımlanan tarifeler:

TarifeÜcretGeçerlilik
Halk otobüsü – tam25 TLEylül 2026
Halk otobüsü – öğrenci17 TLEylül 2026
Şehir içi minibüs – tam / öğrenci25 TL / 20 TLEylül 2026
Kezer Yerleşkesi hattı – tam / öğrenci30 TL / 25 TLEylül 2026
Belediye otobüsü – havalimanı90 TL15 Şubat 2026 tarifesi
Öğrenci/öğretmen abonman (80 biniş)600 TL15 Şubat 2026 tarifesi
Kart çıkarma bedeli100 TL15 Şubat 2026 tarifesi

Belediyenin Şubat 2026 açıklamasına göre biniş verilerinde ücretsiz kart, tam kart, öğrenci/öğretmen kartı, “Jin Kart” ve kredi kartı ile ödeme yer alıyor; 65 yaş üstü ve engelli vatandaşlar ücretsiz kartla seyahat eder.

İklim ve Siirt’e ne zaman gidilir

Siirt’te yazlar sıcak ve kurak, kışlar yağışlıdır. Aşağıdaki değerler Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün resmi istatistiklerinden (ölçüm periyodu 1939–2025) alınmıştır.

AyOrt. sıcaklık (°C)Ort. en yüksek (°C)Ort. en düşük (°C)Aylık yağış (mm)Yağışlı gün
Ocak2,86,8-0,494,312,3
Şubat4,48,90,796,111,9
Mart8,413,44,2112,314,1
Nisan14,019,39,1102,212,9
Mayıs19,525,413,762,110,2
Haziran26,132,419,29,03,1
Temmuz30,737,223,62,60,7
Ağustos30,537,123,41,90,6
Eylül25,632,318,97,01,6
Ekim18,424,512,949,47,0
Kasım10,615,66,581,08,9
Aralık4,98,91,893,011,4

MGM kayıtlarında ölçülen en yüksek sıcaklık 46,0 °C (ağustos), en düşük sıcaklık -19,3 °C (ocak), en yüksek kar kalınlığı 14 Şubat 1949’da 96 cm‘dir. Günlük en yüksek yağış 2 Kasım 2009’da 102,9 mm olarak ölçülmüştür.

Ne zaman gidilir? Botan Vadisi yürüyüşleri ve yamaç paraşütü için en uygun dönemler nisan–mayıs ve ekimdir. 23 Eylül sabahı ışık hadisesi için Tillo’da olmak isteyenler eylülün hâlâ sıcak (ortalama en yüksek 32,3 °C) olduğunu hesaba katmalıdır; 21 Mart‘ta ise mart en yağışlı ay olduğu için bulut riski daha yüksektir. Ekim, fıstık festivali ve nar hasadıyla en hareketli aydır. Haziran–ağustos arasında öğle saatlerini kapalı mekânlarda geçirin.

Siirt’te nerede kalınır?

  • Şehir merkezi (Hükümet Caddesi – Saat Kulesi – Ulu Cami çevresi): Çarşıya, camilere ve otobüs ofislerine yürüme mesafesi; ilk kez gelenler için en pratik bölge.
  • Kooperatif Mahallesi – Kurtalan yolu hattı: Valilik, nüfus müdürlüğü ve kamu kurumlarına yakın; havalimanı ve otogar yönüne kolay çıkış. İş seyahati ve pasaport işlemi için uygundur.
  • Yeni konut bölgeleri (üniversite ve Kezer yönü): Daha yeni yapılar ve geniş caddeler; özel araçla gelenler için park kolaylığı.
  • Tillo: Işık hadisesi sabahı için en yakın nokta, ancak konaklama seçeneği çok sınırlıdır; ekinoks tarihlerinde aylar öncesinden aranmalıdır.
  • Baykan – Veysel Karani beldesi: Baykan Kaymakamlığı’na göre külliye çevresinde konaklama tesisleri de yapılmıştır; bireysel gezginler için merkezde kalmak daha esnektir.
  • Kurtalan: Trenle geç saatte gelenler için gece konaklayıp sabah Siirt’e geçme seçeneği.

Etkinlik ve festivaller

Siirt’in etkinlik takvimi inanç, bilim ve tarım ürünleri etrafında şekillenir (Siirt Valiliği, kaymakamlıklar ve yerel basın duyuruları):

  • Tillo Güneş (Işık) Hadisesi programları: Her yıl 21 Mart ve 23 Eylül sabahı. 2026’da 22 Eylül’de Siirt Üniversitesi’nde “İbrahim Hakkı Hazretleri’nin Mirasıyla Aydınlanan Bir Asır: Tillo Işık Hadisesi” paneli, 23 Eylül sabahı Tillo’da Kur’an tilaveti, ilahi ve kanun dinletileriyle program düzenlendi.
  • İbrahim Hakkı anma etkinlikleri: İl kültür turizm müdürlüğüne göre her yıl 18 Mayıs–22 Haziran arasında Tillo’daki türbede çeşitli faaliyetler yapılır; Tillo bilim ve kültür etkinlikleri genellikle bahar aylarında düzenlenir.
  • Siirt Fıstığı Doğa ve Kültür Festivali: Valilik himayesinde ekim başında yapılır. 2026’da 3 Ekim’deki fıstık hasat etkinliği ve konserlerle gerçekleşti.
  • Zivzik narı hasadı: Şirvan ve Pervari köylerinde ekim sonu–kasım arası; 2026’da Pervari için ekim ayında “Nar Hasadı Turu” programları duyuruldu.
  • Pervari balı hasadı: Eylül ayında karakovan hasadı yapılır; yayla köylerinde taze bal bu dönemde bulunur.
  • Veysel Karani Türbesi: Ramazan ayı, Mevlid ve Regaip kandilleri ile Aşure gününde ziyaretçi sayısı binleri bulur.

Tarihler yıldan yıla değişir; güncel program için Siirt Valiliği ve ilgili kaymakamlıkların duyurularını takip edin.

Alışveriş ve hediyelik

Siirt’ten alınacak en anlamlı hediyeler tescilli ürünlerdir. İl kültür turizm müdürlüğü şunları önerir:

  • Siirt battaniyesi: Tiftik keçisinden elde edilen saf tiftik yıkanır, iğ ile eğrilip bükülür, yerel tezgâhlarda dokunur ve tarak vurularak işlenir. Krem başta olmak üzere kahverengi, deve tüyü, siyah ve zeytin renklerinde, düz ya da desenli dokunur. Saf tiftikten olduğu için iklime göre ısıyı dengeler. 2004’ten beri coğrafi işaret tescillidir; valilik battaniyenin “Lihaf” markası altında markalaştığını açıkladı.
  • Jirkan kilimi: Tamamen yün iplikten, kök boyayla boyanarak dokunan, bölgenin en ünlü kilimi.
  • Siirt fıstığı: Tescilli ürün, TÜRKPATENT belgesine göre ‘Siirt Fıstığı’ ibareli logo ve mahreç amblemiyle satılır; ambalajda bu amblemi arayın.
  • Pervari balı: Karakovan, petekli ve süzme çeşitleri vardır; karakovan balı galvanizli tenekelerde, süzme bal cam kavanozlarda satılır.
  • Bıttım sabunu: Yabani fıstık (bıttım/çitlembik) yağı ve kül suyuyla bakır kazanlarda kaynatılan geleneksel sabun; coğrafi işaret tescillidir.
  • Şal şepik kumaşı: Yöreye özgü geleneksel şal şepik kıyafetinin dokuma kumaşı; coğrafi işaret tescillidir.
  • Bakır eşya: Bakırcılar Çarşısı’nda güğüm, kazan, tas ve tepsi.

Siirt’te pasaport başvurusu

Siirt’te pasaport işlemleri Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’ne (NVİ) bağlı İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü ile ilçe nüfus müdürlüklerinde yapılır.

BirimAdresTelefon
İl Nüfus ve Vatandaşlık MüdürlüğüKooperatif Mah. Hükümet Bulvarı No:94, Valilik Binası Zemin Kat, Merkez(0484) 223 23 42
Merkez İlçe Nüfus Müdürlüğüİl müdürlüğüyle aynı hizmet binası(0484) 223 23 32
Tillo İlçe Nüfus MüdürlüğüSaydanlar Mah. İbrahim Hakkı Çalapkolu Bulvarı, Hükümet Konağı No:14 Kat:1(0484) 461 21 31
Kurtalan, Baykan, Eruh, Pervari, Şirvanİlgili kaymakamlık hizmet binalarıNVİ Siirt iletişim sayfası

Adım adım:

  1. Randevuyu randevu.nvi.gov.tr, e-Devlet “Pasaport Başvuru Randevusu”, NVİ Mobil ya da Alo 199 üzerinden alın. Bordo (umuma mahsus) pasaport için ilçe nüfus müdürlüklerini de seçebilirsiniz; hususi (yeşil) ve hizmet (gri) pasaport başvuruları yalnız il müdürlüğüne yapılır.
  2. Pasaport defter bedeli ve harcı randevudan önce vergi dairesine veya anlaşmalı bankalara yatırılır; güncel tutarlar ve muafiyetler için Türkiye pasaport rehberimize bakın.
  3. Fotoğrafınızın biyometrik kurallara uygun olduğundan emin olun: biyometrik fotoğraf rehberi ve fotoğraf doğrulama aracı.
  4. Hangi pasaport türünün size uygun olduğunu bilmiyorsanız pasaport seçim aracını kullanın; randevuya kimlik kartınızla gidin.
  5. Pasaport, başvuru sırasında beyan ettiğiniz adrese gönderilir. NVİ’nin hizmet standartları tablosuna göre başvuruyla ilgili bir sorun yaşarsanız ilk müracaat yeri il müdürlüğü, ikinci müracaat yeri Siirt Valiliği’dir.

Siirt’teki vize başvuru merkezleri

Kısa cevap: Siirt’te resmi vize başvuru merkezi (VFS Global, iDATA vb.) bulunmuyor. Şehirdeki “vize danışmanlık” ofisleri aracı şirketlerdir; konsolosluk adına başvuru kabul etmezler. Başvurunuzu, ilgili ülkenin Siirt’i bağladığı yetki bölgesindeki resmi merkeze yaparsınız.

  • Diyarbakır VFS Global merkezi: Bölgedeki en yakın resmi başvuru merkezi Diyarbakır’dadır ve yalnız bazı ülkeler için başvuru alır; örneğin Bulgaristan ve İrlanda. Ayrıntılar için Diyarbakır rehberimizin vize bölümüne bakın.
  • İtalya: Türkiye’de İtalya temsilcilikleri adına vize başvurusu almaya yetkili tek kuruluş iDATA‘dır. İtalya Ankara Büyükelçiliği’nin resmi listesine göre Siirt, Ankara Büyükelçiliği yetki bölgesindedir; başvuru bu bölgeye bağlı bir iDATA ofisine yapılır. Bkz. İtalya vizesi.
  • Almanya: Almanya’nın İstanbul Başkonsolosluğu görev alanı Marmara illerini kapsar ve Siirt bu listede yer almaz; il, Ankara Büyükelçiliği yetki alanındadır. Almanya’nın Türkiye’deki vize hizmet sağlayıcısı iDATA’dır. Bkz. Almanya vizesi.
  • Diğer Schengen ülkeleri: Merkezin yeri ülkeye göre değişir; Hollanda ve Fransa sayfalarımızda güncel merkez listelerini bulabilirsiniz.
  • ABD ve İngiltere: ABD mülakatları Ankara ve İstanbul’dadır: ABD vizesi. İngiltere için İngiltere vizesi.
  • Yakın hedefler: Bölgeden sık gidilen Irak için vize sayfamıza; vizesiz gidilebilen Azerbaycan ve Gürcistan sayfalarımıza göz atın.

Büyükelçiliklerin adresleri için Türkiye’deki elçilikler sayfasına bakın.

Pratik bilgiler

  • Acil durum: Ambulans, polis, itfaiye ve jandarma için tek numara 112.
  • Nüfus işlemleri: Alo 199 (NVİ çağrı merkezi).
  • Turizm bilgisi: Siirt İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nün sitesi (siirt.ktb.gov.tr) ile Kültür Portalı’nın Siirt sayfaları gezilecek yer, yürüyüş rotası ve yöresel ürün bilgisi yayımlar.
  • Ulaşım: Halk otobüsü ve minibüste tam biniş 25 TL (Eylül 2026). Belediye otobüslerinde kartla ve kredi kartıyla ödeme yapılabilir.
  • Müze: Siirt’te Bakanlığa bağlı açık bir müze yoktur; Siirt Arkeoloji Müzesi projesi eski Valilik binasında yürütülüyor. Bu yüzden Müzekart’a ihtiyaç duymazsınız; türbe ve camiler ücretsizdir.
  • Giyim: Türbe ve camilerde omuz ve dizleri örten kıyafet tercih edin; kadın ziyaretçiler için başörtüsü bulundurmak faydalıdır. Bazı türbelerde (ör. Şeyh Osman Türbesi) kadın ve erkek girişleri ayrıdır.
  • Su ve güneş: Haziran–eylül arasında Botan Vadisi’nde gölge azdır; yürüyüş rotalarında su kaynağı bulunmaz. Şapka, güneş kremi ve bol su taşıyın.
  • Kış yolları: Pervari (1.376 m), Eruh ve Tillo yolları kışın kar ve buzlanmaya açıktır; araç kiralarken kış lastiğini sorun.

Siirt’ten günübirlik geziler

  • Tillo: Türbe, ışık duvarı, cam teras ve cas evleri; 9 km, yarım gün.
  • Botan Vadisi: Uçuş noktası, Taşbaşı–Delikli Taş ve yürüyüş rotaları; yarım ya da tam gün.
  • Baykan – Veysel Karani: 40 km; Derzin (Adakale) köyüyle birlikte yarım gün.
  • Billoris (Sağlarca) Kaplıcası: 17 km güneyde, Botan kıyısında; yarım gün.
  • Pervari ve Şirvan: Yayla, bal ve nar rotası; ekimde tam gün.
  • İl dışı: Batman üzerinden Hasankeyf, Bitlis ve Ahlat yönü, Van Gölü için Van rehberimiz, Mardin ve Midyat için Mardin rehberimiz karayoluyla birkaç saatlik mesafededir.

Diğer şehir rehberlerimiz için Türkiye şehirleri sayfasına göz atabilirsiniz.

Kaynaklar

Son kontrol: 13 Ekim 2026

Sıkça Sorulan Sorular

Siirt Havalimanı'ndan şehir merkezine nasıl gidilir?
Havalimanı DHMİ'ye göre şehir merkezine 14 km uzaklıktadır. Ulaşım belediye otobüsleri ve özel araçlarla sağlanır; belediye meclisinin Şubat 2026 tarifesinde havalimanı ulaşım ücreti 90 TL'dir. Sefer saatleri uçuşlara göre düzenlendiği için Siirt Belediyesi iletişim hattından teyit edin. Taksi ve kiralık araç da kullanılabilir.
Siirt Havalimanı açık mı, yenilendi mi?
Evet. Yenileme çalışmaları nedeniyle geçici olarak kapatılan Siirt Havalimanı, 12 Eylül 2026'da İstanbul Havalimanı'ndan kalkan THY'nin TK2656 seferiyle yeniden uçuşlara açıldı; resmi açılışı 23 Eylül 2026'da yapıldı. Terminal 1.062 m²'den 3.135 m²'ye büyütüldü, giden yolcu salonu yaklaşık üç katına çıktı ve yıllık kapasite 250 bin yolcuya yükseldi.
Siirt'ten hangi şehirlere uçuş var?
Ekim 2026 itibarıyla Siirt Havalimanı'ndan İstanbul ve Ankara'ya tarifeli seferler yapılıyor. Yeniden açılışta İstanbul seferini THY yaptı; bilet satış sitelerinde Ankara Esenboğa seferleri AJet tarafından listeleniyor. Yetkililer iki hattaki sefer sayısının artırılması için çalışma yapılacağını açıkladı. Havalimanında dış hat hizmeti verilmiyor.
Tillo ışık hadisesi ne zaman ve saat kaçta?
Hadise her yıl gece ile gündüzün eşit olduğu 21 Mart ve 23 Eylül sabahı gerçekleşir. Güneşin ilk ışınları Tillo'nun yaklaşık 3 km doğusundaki taş duvarın penceresinden geçip türbe kulesinde kırılarak İsmail Fakirullah'ın sandukasının başucunu yaklaşık 5 dakika aydınlatır. 23 Eylül 2025'te 06.21'de, 23 Eylül 2026'da 06.20'de başladı. Valilik ve kaymakamlık sabah namazından sonra program düzenler; hadise meydandaki dev ekrandan da izlenir.
Tillo Siirt'e kaç km, nasıl gidilir?
Karayolları verilerine göre Tillo, Siirt il merkezine 9 km uzaklıktadır. Merkezden minibüs ya da taksiyle 15–20 dakikada ulaşılır. Işık hadisesi sabahları yoğunluk olduğundan erken yola çıkın; türbe, ışık duvarı, cam seyir terası ve cas evleri için yarım gün ayırın.
Botan Vadisi Milli Parkı nerede, ne yapılır?
Botan Vadisi Milli Parkı, Siirt'in Merkez, Tillo ve Eruh ilçelerinde, 15 Ağustos 2019'da ilan edildi. Yaklaşık 120 bin dönümlük alanda yamaç paraşütü (Botan Uçuş Noktası, merkeze 15 dakika), rafting, Antik Yol ve Gökçebağ gibi işaretli yürüyüş rotaları ile Tillo Cam Seyir Terası ve Taşbaşı gibi seyir noktaları vardır.
Siirt'te kaç gün kalınmalı?
Tillo, Botan Vadisi ve merkezdeki camiler için 2 gün yeterlidir. Veysel Karani Türbesi (Baykan), Billoris Kaplıcası ve Pervari–Şirvan yayla ve nar rotasını da görmek istiyorsanız 3 gün planlayın. Ekinoks günlerinde Tillo'daki ışık hadisesi için 20 Mart ya da 22 Eylül akşamı Siirt'te olmanız gerekir.
Siirt'te pasaport başvurusu nereye yapılır?
Bordo (umuma mahsus) pasaport başvuruları Siirt İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü ile Merkez, Kurtalan, Baykan, Eruh, Pervari, Şirvan ve Tillo ilçe nüfus müdürlüklerine yapılır. İl müdürlüğü Kooperatif Mahallesi Hükümet Bulvarı No:94, Valilik Binası zemin kattadır (0484 223 23 42). Hususi (yeşil) ve hizmet (gri) pasaportlar yalnız il müdürlüğüne yapılır. Randevu randevu.nvi.gov.tr, e-Devlet, NVİ Mobil ve Alo 199 üzerinden alınır.
Siirt'te vize başvuru merkezi var mı?
Resmi listelerde Siirt'te VFS Global, iDATA ya da benzeri bir vize başvuru merkezi bulunmuyor. Bölgedeki en yakın VFS Global merkezi Diyarbakır'dadır ve yalnız bazı ülkeler (ör. Bulgaristan, İrlanda) için başvuru alır. İtalya ve Almanya başvuruları Ankara Büyükelçiliği yetki alanına göre iDATA ofislerine yapılır.
Siirt'te ne yenir?
Kuyuda pişen Siirt büryan kebabı ve fes biçimli Siirt perde pilavı ilk sırada gelir; ikisi de mahreç işaretiyle tescillidir. Siirt kiteli (içli köfte), kuru ekmek, gebole ve varak keek tatlıları, pırtike çorbası ve Tillo heriresi de tescilli lezzetlerdir. Çerez olarak Siirt fıstığı, kahvaltıda Pervari balı ve sonbaharda Zivzik narı mutlaka denenmeli.
Siirt'ten ne alınır?
İl kültür turizm müdürlüğü tiftik keçisi yününden el tezgâhında dokunan Siirt battaniyesini, kök boyalı yün Jirkan kilimini, Siirt fıstığını, Pervari balını, bıttım sabununu ve Bakırcılar Çarşısı'ndan bakır eşyayı önerir. Battaniye, sabun ve fıstık coğrafi işaret tescillidir.
Siirt'e trenle gidilir mi?
Doğrudan değil. TCDD Taşımacılık'ın Güney Kurtalan Ekspresi Ankara'dan haftada 5 gün kalkar ve Siirt'e bağlı Kurtalan'da son bulur; yolculuk yaklaşık 26–27 saat sürer. Kurtalan'dan il merkezine 30 km'lik yol otobüs ya da minibüsle geçilir. 34 km'lik Siirt–Kurtalan demiryolu projesi tamamlandığında tren il merkezine ulaşacak.
Siirt'e ne zaman gidilir, yazın çok sıcak mı?
MGM'nin 1939–2025 verilerine göre temmuzda ortalama en yüksek sıcaklık 37,2 °C, ağustosta 37,1 °C'dir; ölçülen en yüksek değer 46,0 °C'dir. En rahat dönemler nisan–mayıs ve ekim ayıdır. Ekinoks tarihleri (21 Mart, 23 Eylül) ışık hadisesi nedeniyle en anlamlı ziyaret günleridir. Kışın yağış artar; mart ayı ortalama 112 mm ile en yağışlı aydır.
Veysel Karani Türbesi nerede, Siirt'e uzaklığı ne kadar?
Türbe, Siirt'in Baykan ilçesine bağlı Veysel Karani beldesinde, Diyarbakır–Bitlis karayolu üzerindedir. Kültür Portalı'na göre Siirt'e 40 km uzaklıktadır. Yanındaki camiyle bir külliye oluşturur; Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün restorasyonuyla cami 2025 başında ibadete açıldı.
Siirt'te kışın ne yapılır?
Kışın Botan Vadisi'nde uzun yürüyüşler zorlaşsa da Tillo türbeleri, Ulu Cami, Cumhuriyet Camii ve çarşı gezilebilir. Billoris (Sağlarca) kaplıcası soğuk günlerde tercih edilir. Pervari ve Eruh gibi yüksek ilçelere giden yollarda kar ve buzlanmaya hazırlıklı olun.