Kısa cevap: Siirt’i neden ve nasıl gezmeli?
Siirt’e gelenlerin büyük bölümünün hedefi Tillo‘dur. Merkeze 9 km uzaklıktaki ilçede, Erzurumlu İbrahim Hakkı’nın hocası için yaptırdığı İsmail Fakirullah Türbesi‘ni, güneşi türbeye yönelten taş duvarı (Kal’at-ül Üstad) ve Botan Vadisi‘ne bakan cam seyir terasını görmek için yarım gün ayırın; 21 Mart ya da 23 Eylül’de geliyorsanız sabah 06.20 civarındaki ışık hadisesini kaçırmayın. İkinci gün Botan Vadisi Milli Parkı‘nda yürüyüş ya da yamaç paraşütü, merkezde Ulu Cami, Cumhuriyet Camii ve çarşı; üçüncü gün Baykan’daki Veysel Karani Türbesi ya da sonbaharda Pervari–Şirvan’ın bal ve nar rotası. Sofrada büryan kebabı ve perde pilavı, çantada Siirt fıstığı ve battaniyesi olmadan dönmeyin. Merkeze 14 km uzaklıktaki havalimanı İstanbul ve Ankara’ya bağlıdır.
Siirt temel bilgiler
| Bilgi | Değer |
|---|---|
| Nüfus (TÜİK ADNKS, 31.12.2025) | 332.369 (2024’te 336.453) |
| Merkez ilçe nüfusu | 180.837 |
| İlçe sayısı | 7 (Merkez, Kurtalan, Pervari, Baykan, Şirvan, Eruh, Tillo) |
| Plaka kodu | 56 |
| Telefon alan kodu | 0484 |
| Yüzölçümü | 5.718 km² (HGM) |
| Rakım | Yaklaşık 900 m (il merkezi; kaynaklarda 887–930 m) |
| Havalimanı | Siirt Havalimanı (SXZ / LTCL), merkeze 14 km |
| YHT | Yok; Güney Kurtalan Ekspresi Kurtalan’a (30 km) kadar gelir |
| Şehir içi ulaşım | Belediye/halk otobüsü ve minibüs; tam biniş 25 TL (Eylül 2026) |
| UNESCO | İsmail Fakirullah Türbesi, Dünya Mirası Geçici Listesi’nde (2015) |
| Milli park | Botan Vadisi Milli Parkı (2019) |
Kısa tarih
Siirt ve çevresi, Yukarı Mezopotamya’nın en eski yerleşim alanlarındandır. İl kültür turizm müdürlüğü kentin yaklaşık 12 bin yıllık bir geçmişe sahip olduğunu vurgular; Ilısu Barajı göl alanında kalan Başur Höyük, Gusir Höyük, Çattepe ve Türbe Höyük‘te yapılan kurtarma kazılarının buluntuları, ilde müze bulunmadığı için Batman ve Mardin müzelerine teslim edilmiştir. Eski Valilik binasının Siirt Arkeoloji Müzesi‘ne dönüştürülmesi 15 Ocak 2023 tarihli Resmî Gazete ile yatırım programına alındı; müze açıldığında bu eserlerin bir bölümünün Siirt’e dönmesi planlanıyor.
Orta Çağ’dan kalan en önemli yapı Ulu Cami‘dir; caminin 1129’da Irak Selçuklu hükümdarı Mugīsüddin Mahmud, 1260’ta Mücâhid İshak tarafından onarılması kentin bu dönemdeki önemini gösterir. Kültür Portalı’na göre ardından gelen Botan (Cizre) Emirliği döneminde Siirt, medreseleriyle ün salan bir ilim merkezine dönüştü ve pek çok âlim, edebiyatçı, gökbilimci ve hekim yetiştirdi. 18. yüzyılda Tillo’da yaşayan İsmail Fakirullah ve öğrencisi, Mârifetnâme‘nin yazarı Erzurumlu İbrahim Hakkı (1703–1780) bu geleneğin en tanınmış temsilcileridir.
Siirt, Cumhuriyet’in ilanıyla il oldu. 1938’de Garzan ilçesinin merkezi Mısrıç’a taşındı ve ilçe 1943’te Kurtalan adını aldı; demiryolu 1944’te Kurtalan’a ulaştı. 1990’da Batman, Beşiri, Kozluk ve Sason ilçeleri yeni kurulan Batman iline, Şırnak ise Şırnak iline bağlandı; aynı yıl Tillo bucağı Aydınlar adıyla ilçe oldu. İlçe bugün halk arasında ve resmi tanıtımlarda yeniden Tillo adıyla anılır.
İlçeler ve öne çıkanları
| İlçe | Nüfus (2025) | Merkeze uzaklık (KGM) | Rakım | Öne çıkan |
|---|---|---|---|---|
| Merkez | 180.837 | – | ~890 m | Ulu Cami, Cumhuriyet Camii, Saat Kulesi, Botan Uçuş Noktası, Taşbaşı |
| Kurtalan | 60.674 | 30 km | 715 m | Güney Kurtalan Ekspresi son durağı |
| Pervari | 26.437 | 90 km | 1.376 m | Pervari Balı, yaylalar, Beğendik Köprüsü, nar |
| Baykan | 23.219 | 48 km | 720 m | Veysel Karani Türbesi, Derzin (Adakale) |
| Şirvan | 18.773 | 28 km | 905 m | Zivzik narı, İrun Kalesi, Baçova yaylası |
| Eruh | 18.339 | 53 km | 1.164 m | Botan Vadisi’nin güneyi, Billoris yönü |
| Tillo | 4.090 | 9 km | 1.188 m | İsmail Fakirullah Türbesi, ışık hadisesi, cam teras |
Nüfuslar TÜİK ADNKS 2025, mesafe ve rakımlar Karayolları ve il idari verilerinden derlenmiştir. TÜİK verilerine göre 2025’te Siirt’in bütün ilçelerinde nüfus azaldı; en hızlı düşüş Şirvan’dadır.
Tillo ışık hadisesi rehberi
Tillo’yu benzersiz kılan şey, yaklaşık üç asırdır yılda iki kez tekrarlanan bir optik düzenektir. İbrahim Hakkı, hocası İsmail Fakirullah’ın 1734’teki vefatının ardından “Hocamın başucuna doğmayan güneşi neyleyim?” diyerek yanında kule bulunan bir türbe ve Tillo’nun yaklaşık 3 km doğusundaki tepeye harçsız taşlardan bir duvar yaptırır.
Nasıl çalışır?
- Ekinoks sabahları (21 Mart ve 23 Eylül) güneş, doğudaki tepenin ardından doğar. Tepe ve üzerindeki duvar, ilk ışığın Tillo’ya ulaşmasını engeller.
- Duvarın ortasındaki yaklaşık 40×50 cm’lik pencere tek açık kanaldır; ışık yalnız buradan geçer.
- Pencereden süzülen ışın, türbenin yanındaki 8 köşeli, 10 m yüksekliğindeki kulenin penceresine ulaşır ve orada kırılır.
- Kırılan ışık türbenin doğu penceresinden içeri girer ve birkaç dakika boyunca İsmail Fakirullah’ın sandukasının başucunu aydınlatır.
| Bilgi | Değer |
|---|---|
| Tarihler | Her yıl 21 Mart ve 23 Eylül sabahı |
| Saat | 2021’de 06.17, 2025’te 06.21, 2026’da 06.20 (AA/İçişleri Bakanlığı haberleri) |
| Süre | Yaklaşık 5 dakika |
| Düzenek | Türbe + 10 m kule + yaklaşık 3 km doğudaki Kal’at-ül Üstad duvarı |
| Durum | 1960’lardaki onarımda bozuldu, 23 Eylül 2011’de yeniden çalıştı |
| UNESCO | 2015’ten beri Dünya Mirası Geçici Listesi’nde |
| Giriş | Ücretsiz; hadise günleri valilik ve kaymakamlık programı düzenler |
Pratik ipuçları:
- Hadise günü kalabalığın büyük bölümü olayı ilçe meydanında ve belediye binasında kurulan dev ekrandan izler. 2026’da program 22 Eylül’de Siirt Üniversitesi’ndeki panelle başladı, 23 Eylül sabahı Tillo’da sabah namazıyla sürdü.
- Hadise günü değilseniz bile türbe, kule ve tepedeki duvar gezilebilir. Düzeneği anlamak için önce Kal’at-ül Üstad’a çıkıp Tillo’ya bakın.
- Tillo’da konaklama seçeneği sınırlıdır; Siirt merkezde kalıp gece yarısından sonra yola çıkmak en pratik yoldur.
- İl kültür turizm müdürlüğüne göre türbede her yıl İbrahim Hakkı’nın doğum (18 Mayıs) ve vefat (22 Haziran) tarihleri arasında çeşitli etkinlikler yapılır.
Türbenin bir maketi İstanbul’daki Miniatürk’te de sergilenmektedir.
Botan Vadisi Milli Parkı
Botan Çayı, Siirt–Hakkari ve Siirt–Van sınırını oluşturan yüksek dağlardan doğar, Pervari yöresinin sularını toplayan Çatak Çayı ve Büyükdere ile birleşerek Botan adını alır, Tillo’nun ve il merkezinin doğusundan geçtikten sonra Bitlis Çayı’nı da alarak Çattepe’de Dicle’ye karışır. İl kültür turizm müdürlüğüne göre vadi tabanıyla dağ dorukları arasındaki yükselti farkı 1.000 metreye ulaşır.
Vadi, 30859 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1421 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 15 Ağustos 2019‘da milli park ilan edildi. Merkez, Tillo ve Eruh ilçelerine yayılan parkta yapılabilecekler:
| Etkinlik | Nerede | Not |
|---|---|---|
| Yamaç paraşütü | Botan Uçuş Noktası | Merkeze 15 dk; kalkış 960 m, iniş noktasından 470 m yüksek |
| Seyir | Tillo Kalesi Cam Seyir Terası, Taşbaşı–Delikli Taş | Gün batımı için en iyi noktalar |
| Yürüyüş | Antik Yol (4,6 km, orta), Gökçebağ (9 km, basit) | Rotalarda su kaynağı yok |
| Rafting ve kano | Botan Çayı | İl kültür turizm müdürlüğüne göre akarsu sporlarına elverişli; yalnız lisanslı organizasyonlarla |
| Mağaralar | Botan Mağaraları, Taşbaşı | Kireç taşı vadisinde çok sayıda doğal mağara |
İl kültür turizm müdürlüğü ayrıca Taşbalta–Çatalı, Botan Zirve ve Akabe adlı yürüyüş yollarını listeler. Vadide yürüyüşe çıkmadan önce rotayı birine bildirin, sabah erken başlayın ve yazın en az 2–3 litre su taşıyın.
1, 2 ve 3 günlük Siirt rotaları
1 günlük rota (Tillo ve Botan odaklı)
- Sabah: Tillo’ya geçin (9 km). İsmail Fakirullah Türbesi, Şeyh Hamza el-Kebir ve Şeyh İbrahim el-Mücahid türbeleri ile cas evlerini yürüyerek gezin; ardından Kal’at-ül Üstad duvarına çıkıp ışık düzeneğinin mantığını yerinde görün.
- Öğle: Tillo Kalesi Cam Seyir Terası’ndan Botan Vadisi’ni izleyin, Kubbe-i Hasiye’ye uğrayın.
- Öğleden sonra: Merkeze dönüp Ulu Cami, Cumhuriyet Camii ve Saat Kulesi çevresini, Bakırcılar Çarşısı’nı dolaşın.
- Akşam: Gün batımını Taşbaşı–Delikli Taş’ta izleyin; akşam yemeğinde perde pilavı ya da kitel deneyin.
2 günlük rota
- 1. gün: Yukarıdaki Tillo ve merkez rotası.
- 2. gün: Sabah serinliğinde Botan Vadisi’nde Antik Yol (4,6 km) ya da Gökçebağ (9 km) yürüyüşü veya Botan Uçuş Noktası’nda yamaç paraşütü; öğle yemeğinde büryan kebabı. Öğleden sonra Billoris (Sağlarca) Kaplıcası’nda dinlenme ve Babudarp Camii’nin taş havuzu.
3 günlük rota
- 1–2. gün: 2 günlük rota.
- 3. gün (seçenek A – batı): Baykan’da Veysel Karani Türbesi ve Şeyh Osman Türbesi (40 km), dönüşte Kurtalan. Yarım gün; trenle gelenler için Kurtalan istasyonuyla birleştirilebilir.
- 3. gün (seçenek B – doğu, ekim): Şirvan’da Zivzik nar bahçeleri ve Pervari’de bal, yayla ve Beğendik Köprüsü. Dağ yolları nedeniyle tam gün ve özel araç gerekir.
Ekinoks programı: 21 Mart ya da 23 Eylül’de geliyorsanız 1. günü hadise sabahına göre kurun: saat 05.00 civarında Tillo’da olun, hadiseyi (06.20 civarı) izledikten sonra kahvaltıyı Tillo’da yapıp türbe ve teras gezisini sabah serinliğinde tamamlayın.
Siirt Havalimanı (SXZ) ayrıntılı rehber
Siirt Havalimanı 1994‘te hizmete girdi; IATA kodu SXZ, ICAO kodu LTCL‘dir. DHMİ’ye göre şehir merkezine 14 km uzaklıktadır ve iç hat trafiğine hizmet verir; DHMİ’nin verdiği koordinatlar havalimanının kent merkezinin batısında, Kurtalan yönünde olduğunu gösterir.
Havalimanı yenileme çalışmaları nedeniyle bir süre uçuş trafiğine kapatıldı ve 12 Eylül 2026‘da İstanbul Havalimanı’ndan kalkan THY’nin TK2656 seferiyle yeniden açıldı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı’nın 23 Eylül 2026’daki resmi açılışta açıkladığı verilere göre:
| Bilgi | Önce | Yenileme sonrası |
|---|---|---|
| Terminal binası | 1.062 m² | 3.135 m² |
| Giden yolcu salonu | 539 m² | 1.570 m² |
| Gelen yolcu salonu | 195 m² | 640 m² |
| VIP alanı | 43 m² | 310 m² |
| İdari alanlar | 285 m² | 615 m² |
| Yıllık yolcu kapasitesi | 100 bin | 250 bin |
Bu çalışmalarla 575 m²’lik kule binası, 500 m²’lik teknik merkez ve 170 m²’lik apron bariyer binası da yenilendi; yaklaşık 7.800 m uzunluğunda çevre güvenlik yolu ve duvarı projelendirildi. DHMİ’nin teknik sayfasına göre meydanda 2.000×30 m pist, bir apron ve iki taksi yolu bulunur; sayfada yer alan 2 check-in bankosu ve 24 araçlık açık otopark bilgisi yenileme öncesine aittir.
Şehre ulaşım adım adım:
- Belediye otobüsü: Havalimanı hattı, Siirt Belediyesi’nin 18 aktif hattından biridir. Belediye meclisinin 15 Şubat 2026 tarifesinde ücret 90 TL‘dir. DHMİ, sefer saatleri için belediyenin iletişim hattını önerir.
- Taksi: Merkeze 14 km; ücret taksimetreyle alınır. Akşam uçuşlarında taksi sayısı az olabilir.
- Kiralık araç: Tillo, Botan ve Baykan’ı aynı gün görmek isteyenler için en hızlı seçenektir; uçuştan önce rezervasyon yapın.
- Özel araç: Bakanlığın tamamladığını açıkladığı Siirt Havalimanı Bağlantı Yolu kullanılır; otoparkın güncel kapasitesini ve ücretini girişte öğrenin.
Siirt’ten hangi şehirlere uçuş var?
Ekim 2026 itibarıyla Siirt Havalimanı’ndan İstanbul ve Ankara‘ya tarifeli seferler yapılıyor. Yeniden açılışta ilk yolcu seferini THY’nin İstanbul uçuşu gerçekleştirdi; bilet satış sitelerinde Ankara Esenboğa–Siirt seferleri AJet tarafından listeleniyor. Cumhurbaşkanı Danışmanı, açılış öncesinde İstanbul ve Ankara seferlerinin artırılması için çalışma yapılacağını açıkladı. Havayolu ve sefer sayısı sezona göre değişir.
Yurt dışı uçuşlar: DHMİ’ye göre Siirt Havalimanı’nda dış hat hizmeti verilmiyor. Yurt dışına çıkacak Siirtliler İstanbul ya da Ankara aktarmasıyla uçar. Pasaportunuzun en az 6 ay geçerli olduğunu kontrol edin ve gideceğiniz ülkenin kurallarını vizesiz seyahat, e-vize ve vizeli seyahat rehberlerimizden inceleyin. Umre için Suudi Arabistan vize sayfamıza bakabilirsiniz. Türkiye’deki tüm havalimanları havalimanları sayfamızda.
Alternatif havalimanları: Siirt’te bilet bulunamadığında Batman (BAL) havalimanı kullanılabilir; Siirt–Batman karayolu yaklaşık 90 km’dir ve Batman Havalimanı şehrin batısında, Silvan yolu üzerindedir. Daha geniş uçuş seçeneği için Diyarbakır (DIY) havalimanı da tercih edilebilir; yolculuk süresini rotanıza göre önceden hesaplayın.
Otogar, tren ve şehir içi ulaşım
Şehirlerarası otobüs terminali, kent merkezinin batısında, D-370 karayolu üzerindedir ve merkeze birkaç kilometre uzaklıktadır. İstanbul, Ankara, İzmir, Diyarbakır, Batman, Van, Mardin ve Bitlis başta olmak üzere pek çok şehre doğrudan sefer vardır. Şehir merkezinde otobüs firmalarının bilet ofisleri bulunur ve birçoğu hareket saatine göre ücretsiz servis kaldırır.
Güney Kurtalan Ekspresi, TCDD Taşımacılık’ın Ankara–Kurtalan arasında haftada beş gün çalışan anahat trenidir. Kırıkkale, Kayseri, Sivas, Malatya, Diyarbakır ve Batman üzerinden Siirt’e bağlı Kurtalan‘a ulaşır; yolculuk yaklaşık 26–27 saat sürer ve trende yataklı, örtülü kuşetli ve pulman vagonlar bulunur. Kurtalan’dan Siirt merkeze 30 km’lik yol otobüs ve minibüslerle geçilir. Bakanlığın 34 km’lik Siirt–Kurtalan demiryolu projesi tamamlandığında tren il merkezine, havalimanına ve Siirt Üniversitesi’ne ulaşacak. Sefer günleri dönemsel değiştiğinden bilet almadan önce TCDD Taşımacılık’ın sefer sorgulama ekranını kontrol edin.
Şehir içinde Siirt Belediyesi otobüsleri, halk otobüsleri ve minibüsler çalışır. Yerel basında yayımlanan tarifeler:
| Tarife | Ücret | Geçerlilik |
|---|---|---|
| Halk otobüsü – tam | 25 TL | Eylül 2026 |
| Halk otobüsü – öğrenci | 17 TL | Eylül 2026 |
| Şehir içi minibüs – tam / öğrenci | 25 TL / 20 TL | Eylül 2026 |
| Kezer Yerleşkesi hattı – tam / öğrenci | 30 TL / 25 TL | Eylül 2026 |
| Belediye otobüsü – havalimanı | 90 TL | 15 Şubat 2026 tarifesi |
| Öğrenci/öğretmen abonman (80 biniş) | 600 TL | 15 Şubat 2026 tarifesi |
| Kart çıkarma bedeli | 100 TL | 15 Şubat 2026 tarifesi |
Belediyenin Şubat 2026 açıklamasına göre biniş verilerinde ücretsiz kart, tam kart, öğrenci/öğretmen kartı, “Jin Kart” ve kredi kartı ile ödeme yer alıyor; 65 yaş üstü ve engelli vatandaşlar ücretsiz kartla seyahat eder.
İklim ve Siirt’e ne zaman gidilir
Siirt’te yazlar sıcak ve kurak, kışlar yağışlıdır. Aşağıdaki değerler Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün resmi istatistiklerinden (ölçüm periyodu 1939–2025) alınmıştır.
| Ay | Ort. sıcaklık (°C) | Ort. en yüksek (°C) | Ort. en düşük (°C) | Aylık yağış (mm) | Yağışlı gün |
|---|---|---|---|---|---|
| Ocak | 2,8 | 6,8 | -0,4 | 94,3 | 12,3 |
| Şubat | 4,4 | 8,9 | 0,7 | 96,1 | 11,9 |
| Mart | 8,4 | 13,4 | 4,2 | 112,3 | 14,1 |
| Nisan | 14,0 | 19,3 | 9,1 | 102,2 | 12,9 |
| Mayıs | 19,5 | 25,4 | 13,7 | 62,1 | 10,2 |
| Haziran | 26,1 | 32,4 | 19,2 | 9,0 | 3,1 |
| Temmuz | 30,7 | 37,2 | 23,6 | 2,6 | 0,7 |
| Ağustos | 30,5 | 37,1 | 23,4 | 1,9 | 0,6 |
| Eylül | 25,6 | 32,3 | 18,9 | 7,0 | 1,6 |
| Ekim | 18,4 | 24,5 | 12,9 | 49,4 | 7,0 |
| Kasım | 10,6 | 15,6 | 6,5 | 81,0 | 8,9 |
| Aralık | 4,9 | 8,9 | 1,8 | 93,0 | 11,4 |
MGM kayıtlarında ölçülen en yüksek sıcaklık 46,0 °C (ağustos), en düşük sıcaklık -19,3 °C (ocak), en yüksek kar kalınlığı 14 Şubat 1949’da 96 cm‘dir. Günlük en yüksek yağış 2 Kasım 2009’da 102,9 mm olarak ölçülmüştür.
Ne zaman gidilir? Botan Vadisi yürüyüşleri ve yamaç paraşütü için en uygun dönemler nisan–mayıs ve ekimdir. 23 Eylül sabahı ışık hadisesi için Tillo’da olmak isteyenler eylülün hâlâ sıcak (ortalama en yüksek 32,3 °C) olduğunu hesaba katmalıdır; 21 Mart‘ta ise mart en yağışlı ay olduğu için bulut riski daha yüksektir. Ekim, fıstık festivali ve nar hasadıyla en hareketli aydır. Haziran–ağustos arasında öğle saatlerini kapalı mekânlarda geçirin.
Siirt’te nerede kalınır?
- Şehir merkezi (Hükümet Caddesi – Saat Kulesi – Ulu Cami çevresi): Çarşıya, camilere ve otobüs ofislerine yürüme mesafesi; ilk kez gelenler için en pratik bölge.
- Kooperatif Mahallesi – Kurtalan yolu hattı: Valilik, nüfus müdürlüğü ve kamu kurumlarına yakın; havalimanı ve otogar yönüne kolay çıkış. İş seyahati ve pasaport işlemi için uygundur.
- Yeni konut bölgeleri (üniversite ve Kezer yönü): Daha yeni yapılar ve geniş caddeler; özel araçla gelenler için park kolaylığı.
- Tillo: Işık hadisesi sabahı için en yakın nokta, ancak konaklama seçeneği çok sınırlıdır; ekinoks tarihlerinde aylar öncesinden aranmalıdır.
- Baykan – Veysel Karani beldesi: Baykan Kaymakamlığı’na göre külliye çevresinde konaklama tesisleri de yapılmıştır; bireysel gezginler için merkezde kalmak daha esnektir.
- Kurtalan: Trenle geç saatte gelenler için gece konaklayıp sabah Siirt’e geçme seçeneği.
Etkinlik ve festivaller
Siirt’in etkinlik takvimi inanç, bilim ve tarım ürünleri etrafında şekillenir (Siirt Valiliği, kaymakamlıklar ve yerel basın duyuruları):
- Tillo Güneş (Işık) Hadisesi programları: Her yıl 21 Mart ve 23 Eylül sabahı. 2026’da 22 Eylül’de Siirt Üniversitesi’nde “İbrahim Hakkı Hazretleri’nin Mirasıyla Aydınlanan Bir Asır: Tillo Işık Hadisesi” paneli, 23 Eylül sabahı Tillo’da Kur’an tilaveti, ilahi ve kanun dinletileriyle program düzenlendi.
- İbrahim Hakkı anma etkinlikleri: İl kültür turizm müdürlüğüne göre her yıl 18 Mayıs–22 Haziran arasında Tillo’daki türbede çeşitli faaliyetler yapılır; Tillo bilim ve kültür etkinlikleri genellikle bahar aylarında düzenlenir.
- Siirt Fıstığı Doğa ve Kültür Festivali: Valilik himayesinde ekim başında yapılır. 2026’da 3 Ekim’deki fıstık hasat etkinliği ve konserlerle gerçekleşti.
- Zivzik narı hasadı: Şirvan ve Pervari köylerinde ekim sonu–kasım arası; 2026’da Pervari için ekim ayında “Nar Hasadı Turu” programları duyuruldu.
- Pervari balı hasadı: Eylül ayında karakovan hasadı yapılır; yayla köylerinde taze bal bu dönemde bulunur.
- Veysel Karani Türbesi: Ramazan ayı, Mevlid ve Regaip kandilleri ile Aşure gününde ziyaretçi sayısı binleri bulur.
Tarihler yıldan yıla değişir; güncel program için Siirt Valiliği ve ilgili kaymakamlıkların duyurularını takip edin.
Alışveriş ve hediyelik
Siirt’ten alınacak en anlamlı hediyeler tescilli ürünlerdir. İl kültür turizm müdürlüğü şunları önerir:
- Siirt battaniyesi: Tiftik keçisinden elde edilen saf tiftik yıkanır, iğ ile eğrilip bükülür, yerel tezgâhlarda dokunur ve tarak vurularak işlenir. Krem başta olmak üzere kahverengi, deve tüyü, siyah ve zeytin renklerinde, düz ya da desenli dokunur. Saf tiftikten olduğu için iklime göre ısıyı dengeler. 2004’ten beri coğrafi işaret tescillidir; valilik battaniyenin “Lihaf” markası altında markalaştığını açıkladı.
- Jirkan kilimi: Tamamen yün iplikten, kök boyayla boyanarak dokunan, bölgenin en ünlü kilimi.
- Siirt fıstığı: Tescilli ürün, TÜRKPATENT belgesine göre ‘Siirt Fıstığı’ ibareli logo ve mahreç amblemiyle satılır; ambalajda bu amblemi arayın.
- Pervari balı: Karakovan, petekli ve süzme çeşitleri vardır; karakovan balı galvanizli tenekelerde, süzme bal cam kavanozlarda satılır.
- Bıttım sabunu: Yabani fıstık (bıttım/çitlembik) yağı ve kül suyuyla bakır kazanlarda kaynatılan geleneksel sabun; coğrafi işaret tescillidir.
- Şal şepik kumaşı: Yöreye özgü geleneksel şal şepik kıyafetinin dokuma kumaşı; coğrafi işaret tescillidir.
- Bakır eşya: Bakırcılar Çarşısı’nda güğüm, kazan, tas ve tepsi.
Siirt’te pasaport başvurusu
Siirt’te pasaport işlemleri Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’ne (NVİ) bağlı İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü ile ilçe nüfus müdürlüklerinde yapılır.
| Birim | Adres | Telefon |
|---|---|---|
| İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü | Kooperatif Mah. Hükümet Bulvarı No:94, Valilik Binası Zemin Kat, Merkez | (0484) 223 23 42 |
| Merkez İlçe Nüfus Müdürlüğü | İl müdürlüğüyle aynı hizmet binası | (0484) 223 23 32 |
| Tillo İlçe Nüfus Müdürlüğü | Saydanlar Mah. İbrahim Hakkı Çalapkolu Bulvarı, Hükümet Konağı No:14 Kat:1 | (0484) 461 21 31 |
| Kurtalan, Baykan, Eruh, Pervari, Şirvan | İlgili kaymakamlık hizmet binaları | NVİ Siirt iletişim sayfası |
Adım adım:
- Randevuyu randevu.nvi.gov.tr, e-Devlet “Pasaport Başvuru Randevusu”, NVİ Mobil ya da Alo 199 üzerinden alın. Bordo (umuma mahsus) pasaport için ilçe nüfus müdürlüklerini de seçebilirsiniz; hususi (yeşil) ve hizmet (gri) pasaport başvuruları yalnız il müdürlüğüne yapılır.
- Pasaport defter bedeli ve harcı randevudan önce vergi dairesine veya anlaşmalı bankalara yatırılır; güncel tutarlar ve muafiyetler için Türkiye pasaport rehberimize bakın.
- Fotoğrafınızın biyometrik kurallara uygun olduğundan emin olun: biyometrik fotoğraf rehberi ve fotoğraf doğrulama aracı.
- Hangi pasaport türünün size uygun olduğunu bilmiyorsanız pasaport seçim aracını kullanın; randevuya kimlik kartınızla gidin.
- Pasaport, başvuru sırasında beyan ettiğiniz adrese gönderilir. NVİ’nin hizmet standartları tablosuna göre başvuruyla ilgili bir sorun yaşarsanız ilk müracaat yeri il müdürlüğü, ikinci müracaat yeri Siirt Valiliği’dir.
Siirt’teki vize başvuru merkezleri
Kısa cevap: Siirt’te resmi vize başvuru merkezi (VFS Global, iDATA vb.) bulunmuyor. Şehirdeki “vize danışmanlık” ofisleri aracı şirketlerdir; konsolosluk adına başvuru kabul etmezler. Başvurunuzu, ilgili ülkenin Siirt’i bağladığı yetki bölgesindeki resmi merkeze yaparsınız.
- Diyarbakır VFS Global merkezi: Bölgedeki en yakın resmi başvuru merkezi Diyarbakır’dadır ve yalnız bazı ülkeler için başvuru alır; örneğin Bulgaristan ve İrlanda. Ayrıntılar için Diyarbakır rehberimizin vize bölümüne bakın.
- İtalya: Türkiye’de İtalya temsilcilikleri adına vize başvurusu almaya yetkili tek kuruluş iDATA‘dır. İtalya Ankara Büyükelçiliği’nin resmi listesine göre Siirt, Ankara Büyükelçiliği yetki bölgesindedir; başvuru bu bölgeye bağlı bir iDATA ofisine yapılır. Bkz. İtalya vizesi.
- Almanya: Almanya’nın İstanbul Başkonsolosluğu görev alanı Marmara illerini kapsar ve Siirt bu listede yer almaz; il, Ankara Büyükelçiliği yetki alanındadır. Almanya’nın Türkiye’deki vize hizmet sağlayıcısı iDATA’dır. Bkz. Almanya vizesi.
- Diğer Schengen ülkeleri: Merkezin yeri ülkeye göre değişir; Hollanda ve Fransa sayfalarımızda güncel merkez listelerini bulabilirsiniz.
- ABD ve İngiltere: ABD mülakatları Ankara ve İstanbul’dadır: ABD vizesi. İngiltere için İngiltere vizesi.
- Yakın hedefler: Bölgeden sık gidilen Irak için vize sayfamıza; vizesiz gidilebilen Azerbaycan ve Gürcistan sayfalarımıza göz atın.
Büyükelçiliklerin adresleri için Türkiye’deki elçilikler sayfasına bakın.
Pratik bilgiler
- Acil durum: Ambulans, polis, itfaiye ve jandarma için tek numara 112.
- Nüfus işlemleri: Alo 199 (NVİ çağrı merkezi).
- Turizm bilgisi: Siirt İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nün sitesi (siirt.ktb.gov.tr) ile Kültür Portalı’nın Siirt sayfaları gezilecek yer, yürüyüş rotası ve yöresel ürün bilgisi yayımlar.
- Ulaşım: Halk otobüsü ve minibüste tam biniş 25 TL (Eylül 2026). Belediye otobüslerinde kartla ve kredi kartıyla ödeme yapılabilir.
- Müze: Siirt’te Bakanlığa bağlı açık bir müze yoktur; Siirt Arkeoloji Müzesi projesi eski Valilik binasında yürütülüyor. Bu yüzden Müzekart’a ihtiyaç duymazsınız; türbe ve camiler ücretsizdir.
- Giyim: Türbe ve camilerde omuz ve dizleri örten kıyafet tercih edin; kadın ziyaretçiler için başörtüsü bulundurmak faydalıdır. Bazı türbelerde (ör. Şeyh Osman Türbesi) kadın ve erkek girişleri ayrıdır.
- Su ve güneş: Haziran–eylül arasında Botan Vadisi’nde gölge azdır; yürüyüş rotalarında su kaynağı bulunmaz. Şapka, güneş kremi ve bol su taşıyın.
- Kış yolları: Pervari (1.376 m), Eruh ve Tillo yolları kışın kar ve buzlanmaya açıktır; araç kiralarken kış lastiğini sorun.
Siirt’ten günübirlik geziler
- Tillo: Türbe, ışık duvarı, cam teras ve cas evleri; 9 km, yarım gün.
- Botan Vadisi: Uçuş noktası, Taşbaşı–Delikli Taş ve yürüyüş rotaları; yarım ya da tam gün.
- Baykan – Veysel Karani: 40 km; Derzin (Adakale) köyüyle birlikte yarım gün.
- Billoris (Sağlarca) Kaplıcası: 17 km güneyde, Botan kıyısında; yarım gün.
- Pervari ve Şirvan: Yayla, bal ve nar rotası; ekimde tam gün.
- İl dışı: Batman üzerinden Hasankeyf, Bitlis ve Ahlat yönü, Van Gölü için Van rehberimiz, Mardin ve Midyat için Mardin rehberimiz karayoluyla birkaç saatlik mesafededir.
Diğer şehir rehberlerimiz için Türkiye şehirleri sayfasına göz atabilirsiniz.
- AA – TÜİK ADNKS 2025 il nüfusları
- TÜİK Veri Portalı – İl, ilçe nüfusları
- Siirt (il) – ilçe nüfus tablosu (TÜİK 2025) ve KGM mesafeleri
- DHMİ – Siirt Havalimanı Genel Bilgiler
- DHMİ – Siirt Havalimanı Ulaşım
- DHMİ – Siirt Havalimanı İç Hat Terminali
- DHMİ – Siirt Havalimanı'nın terminali 3 kat büyüdü (23.09.2026)
- DHMİ – Yenilenen Siirt Havalimanı'na ilk yolcu uçağı indi (12.09.2026)
- AA – Siirt Havalimanı yıllık kapasitesi 250 bin
- Airport Gündem – İstanbul ve Ankara seferlerinin artırılması (Ağustos 2026)
- Kültür Portalı – İsmail Fakirullah Türbesi
- Siirt İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü – İbrahim Hakkı Hz. ve İsmail Fakirullah Hz. Türbesi
- Siirt İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü – Kal'at-ül Üstad
- Siirt Belediyesi – İbrahim Hakkı Hz. ve ışık hadisesi
- Siirt Valiliği – Güneş Hadisesi
- TÜBİTAK – Üç asırlık Tillo ışık hadisesi (UNESCO Geçici Liste 2015)
- İçişleri Bakanlığı – 2021 ışık hadisesi (06.17)
- Milliyet/AA – 2025 ışık hadisesi (06.21)
- Hürriyet/AA – 2026 ışık hadisesi
- Tillo 23 Eylül 2026 Güneş Hadisesi programı
- Siirt İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü – Tillo Kalesi Cam Seyir Terası
- Siirt İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü – Zemzem-ül Hassa Hatun Camii
- Siirt İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü – Şeyh Hamza el-Kebir Türbesi
- Siirt İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü – Şeyh İbrahim el-Mücahid Türbesi
- Kültür Portalı – Cas Evleri
- TRDizin – Siirt Cas Evleri makalesi
- Kültür Portalı – Botan Vadisi Milli Parkı
- Siirt İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü – Botan Vadisi
- Siirt İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü – Botan Uçuş Noktası
- Siirt İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü – Antik Yürüyüş Yolu
- Siirt İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü – Gökçebağ Yürüyüş Yolu
- Siirt İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü – Botan Çayı ve akarsu sporları
- Siirt İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü – Taşbaşı ve Delikli Taş
- Siirt İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü – Tarihi Ulu Camii
- Siirt İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü – Cumhuriyet (Hıdr-ül Ahdar) Camii
- Siirt İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü – Siirt Saat Kulesi
- Siirt İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü – Babudarp Camii
- Kültür Portalı – Veysel Karani Türbesi
- Baykan Kaymakamlığı – Veysel Karani Türbesi
- Siirt İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü – Şeyh Osman Türbesi
- Veysel Karani Türbesi restorasyonu (Temmuz 2025)
- Siirt Valiliği – Kültür (Billoris Kaplıcası)
- Siirt İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü – Derzin (Adakale) Kilisesi
- Siirt İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü – İrun Kalesi
- Siirt İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü – Eko turizm (yaylalar, mağaralar)
- Siirt İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü – Ne Alınır?
- Siirt İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü – Pervari Balı
- Kültür Portalı – Siirt (tarihçe)
- TÜRKPATENT – Siirt Fıstığı tescil belgesi (no 1770)
- TÜRKPATENT Coğrafi İşaretler Portalı – Siirt
- TÜRKPATENT CI Bülteni 215 – Zivzik Narı başvurusu
- Siirt Valisi – tescilli ürünler açıklaması (Kasım 2025)
- MGM – Siirt Resmi İklim İstatistikleri
- TCDD Taşımacılık – Güney Kurtalan Ekspresi
- Siirt toplu taşıma tarifesi (Eylül 2026, yerel basın)
- Siirt Belediye Meclisi tarifesi, 15 Şubat 2026 (yerel basın)
- Siirt Belediyesi toplu taşıma verileri (Şubat 2026)
- Siirt Fıstığı Doğa ve Kültür Festivali 2026
- Zivzik narı hasadı (Ekim 2026)
- Siirt Valiliği – Siirt Arkeoloji Müzesi projesi
- NVİ – Siirt İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü iletişim
- NVİ Siirt – Hizmet standartları
- NVİ – Pasaport Hizmetleri
- Almanya İstanbul Başkonsolosluğu – Görev alanı
- iDATA – İtalya vize bilgilendirme ve konsolosluk bölgeleri
Son kontrol: 13 Ekim 2026






