Kars Gezi Rehberi: Ani'den Sarıkamış'a Serhat Şehri

Kısa cevap: Kars’ı neden ve nasıl gezmeli?

Kars, iki günde merkezi ve Ani’yi, dört günde ise Sarıkamış, Çıldır Gölü ve Boğatepe’yi de görebileceğiniz bir sınır şehridir. İlk gün Kaleiçi (Kars Kalesi, Taşköprü, Havariler Kilisesi, Evliya Camii) ve Baltık mimarisi sokakları; ikinci gün Ani Ören Yeri; üçüncü gün Sarıkamış ya da kışın Çıldır Gölü en verimli plandır. Şehre en hızlı İstanbul, Ankara veya İzmir’den uçakla, en manzaralı biçimde Doğu Ekspresi ile ulaşılır. Kışın sıcaklık sık sık −20 °C’nin altına düştüğünden, aralık–mart arasında gelecekseniz kat kat giyinmeyi ve kar lastikli araç kiralamayı planlayın.

Kars temel bilgiler

Kısa tarih

Kars İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’ne göre şehrin adı, MÖ 2. yüzyılda Kafkasların kuzeyinden gelerek bölgeye yerleşen Karsaklardan gelir. Arkeolojik buluntular yerleşimin Cilalı Taş Devri’ne kadar indiğini gösterir; bölge sırasıyla Hurri, Urartu, İskit, Part, Sasani ve Bizans egemenliği altına girdi. 10. yüzyılda Bagratlı Krallığı döneminde Kars ve özellikle Ani, İpek Yolu’nun Anadolu’ya girişindeki ilk konaklama ve ticaret merkezleri olarak büyüdü. Havariler Kilisesi ve Ani Katedrali bu dönemin eserleridir.

Selçuklu Sultanı Alparslan 1064’te Ani ve Kars’ı fethetti; bu, Türklerin Anadolu’ya yerleşmesinin önemli adımlarından biriydi. Ani’deki Ebul Menuçehr Camii (1072) bu dönemden kalır. Kars Kalesi 1152’de Saltuklular tarafından yeniden yaptırıldı, 1386’da Timur tarafından yıkıldı. Yavuz Sultan Selim’in 1514’te bölgeyi Osmanlı topraklarına katmasının ardından 1579’da III. Murad’ın emriyle Lala Mustafa Paşa Kars’ı eyalet merkezi yaptı; kale, Taşköprü, Beylerbeyi Sarayı ve dokuz cami bu imar hamlesinde yapıldı.

1. ve 19. yüzyıllarda İran ve Rus saldırılarına karşı şehrin çevresine 46 tabya inşa edildi. 1855’teki Kars Zaferi’nde Arap Tabya’nın savunması belirleyici oldu. 1877–1878 Osmanlı-Rus Savaşı’ndan sonra Kars 40 yıl Rus yönetiminde kaldı; bugünkü ızgara planlı şehir merkezi ve Baltık mimarisi binalar bu dönemin mirasıdır. 1914–1915 kışındaki Sarıkamış Harekâtı’nda on binlerce asker Allahuekber Dağları’nda donarak şehit oldu. Kars 30 Ekim 1920’de kurtarıldı ve 13 Ekim 1921’de imzalanan Kars Antlaşması ile bugünkü doğu sınırı belirlendi.

İlçeler ve öne çıkanları

1, 2 ve 3 günlük Kars rotaları

1 günlük rota (merkez)

1. Sabah: Kars Kalesi’ne çıkın, şehri yukarıdan görün. Kaleden inerken Beylerbeyi Sarayı’na uğrayın.
2. Öğleye doğru: Taşköprü, Kaleiçi hamamları, Havariler Kilisesi (Kümbet Camii) ve Evliya Camii’ni gezin; Namık Kemal Evi bahçesindeki Minia Kars taş minyatürlerine bakın.
3. Öğle: Merkezde kaz eti ve erişte pilavı deneyin.
4. Öğleden sonra: Kars Müzesi’ni (pazartesi kapalı) ve Kafkas Cephesi Harp Tarihi Müzesi’ni gezin.
5. Akşamüstü: Faikbey ve Atatürk caddeleri çevresindeki Baltık mimarisi binalar ile Fethiye Camii’ni yürüyerek görün; peynirci ve balcılardan alışveriş yapın.

2 günlük rota

• 1. gün: Yukarıdaki merkez rotası.
• 2. gün: Sabah erken saatte Ani Ören Yeri (Aslanlı Kapı → Katedral → Ebul Menuçehr Camii → Tigran Honents Kilisesi → Selçuklu Sarayı). Öğleden sonra Kars’a dönüp Kars Peynir Müzesi’ne uğrayın.

3 günlük rota

• 1–2. gün: 2 günlük rota.
• 3. gün (seçenek A – Sarıkamış): Sarıkamış’ta sarıçam ormanları, Katerina Av Köşkü ve Kızılçubuk–Sarıkamış şehitlikleri; kışın kayak merkezinde yarım gün kayak.
• 3. gün (seçenek B – kuzey gölleri): Aygır Gölü → Çıldır Gölü (kışın atlı kızak, yazın tekne) → dönüşte Kuyucuk Gölü’nde kuş gözlemi. Yaz aylarında Boğatepe’de mandıra ziyaretiyle birleştirilebilir.

Kars Harakani Havalimanı (KSY) ayrıntılı rehber

Kars Harakani Havalimanı, Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ) tarafından işletilen, iç ve dış hatlara hizmet veren sivil bir havalimanıdır. 1988’de 300 m²’lik bir terminalle açıldı; adını 2015’te Kars’ta türbesi bulunan mutasavvıf Ebul Hasan Harakani’den aldı. DHMİ’ye göre şehir merkezine 6 km uzaklıktadır, meydan yüksekliği 1.795 metredir ve 3.500 × 45 metrelik iki paralel pisti vardır. ICAO kodu LTCF, IATA kodu KSY’dir.

Terminal: 2013’ten beri hizmet veren terminal binası üç katlı ve 35.946 m² kapalı alana sahiptir. İç hat ve dış hat yolcuları aynı binada ama ayrı salonlarda ağırlanır: iç hat ve dış hat gelen yolcu salonları, ortak check-in salonu, ayrı iç ve dış hat arınmış salonları, 17 yolcu kontuarı, 9 pasaport bankosu, VIP ve CIP salonu, kafe, restoran, mescit ve bebek bakım odaları bulunur. DHMİ’nin iletişim sayfasına göre havalimanının uçuş operasyon saatleri güne göre değişir; erken sabah ve gece uçuşlarında terminale ulaşımı önceden planlayın.

Şehre ulaşım adım adım:

1. Havalimanı servisi: DHMİ’nin ulaşım sayfasında şehir bağlantısı için Vergül Turizm’in yolcu servisi gösterilir. Servis uçuş saatlerine göre hareket eder; Kars için 0532 580 29 88, Ardahan için 0530 691 77 22 numaralarından saat ve güzergâh bilgisi alınabilir.
2. Taksi: Terminal önündeki havalimanı taksi durağıyla (0532 695 72 13) merkeze 6 km’lik yol trafiğe göre yaklaşık 10–15 dakika sürer.
3. Kiralık araç: Terminalde araç kiralama ofisleri vardır. Ani, Sarıkamış ve Çıldır Gölü’nü gezecekseniz en pratik seçenektir; kışın kar lastiği ve zincir olup olmadığını kontrol edin.
4. Özel araç: DHMİ’nin teknik bilgilerine göre havalimanında 300 araçlık otopark bulunur.

Hangi şehirlere uçuş var? Kars Harakani Havalimanı’nın 2025 faaliyet verilerine göre havalimanından haftada toplam 78 sefer yapıldı: Türk Hava Yolları İstanbul Havalimanı’na, AJet Sabiha Gökçen ve Ankara Esenboğa’ya, Pegasus Sabiha Gökçen’e her gün; SunExpress İzmir Adnan Menderes’e pazartesi, perşembe ve cumartesi uçtu. Havalimanı 2025’te yaklaşık 604 bin yolcuya hizmet verdi; yolcuların neredeyse tamamı iç hat yolcusuydu. 30 Temmuz 2026’da Azerbaycan Hava Yolları’nın (AZAL) Bakü–Kars seferleri başladı; uçuşlar perşembe ve pazar günleri karşılıklı yapılıyor ve Kars, AZAL’ın Türkiye’deki dokuzuncu noktası oldu. Program sezona göre değişir; biletlemeden önce havayolunun kendi sitesini esas alın.

Bakü’ye uçacaklar için: Türk vatandaşları Azerbaycan’a 90 güne kadar vizesiz gidebilir; ayrıntılar için Azerbaycan vizesiz seyahat rehberimize bakın. Kars’ta Azerbaycan Başkonsolosluğu bulunur. Diğer havalimanlarının şehir bağlantıları için Türkiye havalimanları sayfası faydalıdır.

Alternatif havalimanları: Iğdır Şehit Bülent Aydın Havalimanı (IGD) Kars’a karayoluyla yaklaşık 140 km, Erzurum Havalimanı (ERZ) yaklaşık 200 km uzaklıktadır. Erzurum, daha fazla sefer seçeneği arayanlar ve Sarıkamış’a Erzurum yönünden gelecekler için bir alternatiftir; Kars İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Sarıkamış kayak tesislerine Kars Havalimanı’ndan yaklaşık 40 dakikada, Erzurum Havalimanı’ndan yaklaşık 90 dakikada ulaşıldığını belirtir.

Doğu Ekspresi ve Turistik Doğu Ekspresi

Kars, Türkiye demiryolu ağının en doğu uç noktalarından biridir. Doğu Ekspresi, Ankara ile Kars arasında Kayseri, Sivas, Erzincan ve Erzurum üzerinden çalışan anahat trenidir; Kars Garı şehir merkezine yaklaşık 1 km uzaklıktadır ve Sarıkamış’ta da durur. Güncel saat ve biletler yalnız TCDD Taşımacılık’ın resmi kanallarından (ebilet.tcddtasimacilik.gov.tr) satılır.

Turistik Doğu Ekspresi, yataklı ve yemekli vagonlardan oluşan, yalnız kış aylarında çalışan tur trenidir. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın 2025–2026 sezonu açıklamasına göre 1.360 km’lik Ankara–Kars güzergâhı duraklar dahil yaklaşık 33 saat sürdü; tren Ankara–Kars yönünde Erzincan’da 2 saat 30 dakika ve Erzurum’da 4 saat, dönüşte İliç’te 3 saat, Divriği’de 2 saat 30 dakika ve Sivas’ta 3 saat gezi molası verdi. Her yataklı vagonda 10 kompartıman ve kompartıman başına 2 yatak bulunur.

2026–2027 sezonu: Bakanlığın 11 Ekim 2026’da duyurduğu takvime göre tren Ankara’dan 21 Aralık 2026–10 Mart 2027 arasında pazartesi, çarşamba ve cuma; Kars’tan 23 Aralık 2026–12 Mart 2027 arasında çarşamba, cuma ve pazar günleri hareket edecek ve iki yönde toplam 70 sefer yapacak. Bireysel bilet satışları 26 Ekim’de başlıyor; tur paketleri yetkili acenteler üzerinden satılıyor. Biletler satışa çıktığı gün hızla tükendiği için tarihleri önceden belirleyin.

Bakü–Tiflis–Kars demiryolu: BTK hattı Haziran 2026’da tam kapasiteyle işletmeye alındı, ancak hat esas olarak yük taşımacılığında kullanılıyor. Bakü–Tiflis arasında 26 Mayıs 2026’dan beri yolcu treni çalışsa da Ekim 2026 itibarıyla Kars’a devam eden düzenli bir yolcu seferi yoktur.

İklim ve Kars’a ne zaman gidilir

Kars, yüksek rakımı nedeniyle Türkiye’nin en soğuk illerinden biridir: kışlar uzun ve sert, yazlar kısa ve serindir. Aşağıdaki değerler Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün resmi istatistiklerinden (ölçüm periyodu 1931–2025) alınmıştır.

MGM kayıtlarına göre Kars’ta ölçülen en düşük sıcaklık −37,0 °C (şubat), en yüksek kar kalınlığı 120 cm’dir (15 Şubat 1935).

Ne zaman gidilir? Şehir gezisi ve Ani için en rahat dönem haziran–eylül arasıdır; gündüzler 20–26 °C civarındadır, ancak geceler serin geçer, yanınıza mont alın. Mayıs ve haziran en yağışlı aylardır, yaylalar ise bu dönemde en yeşil hâlindedir. Aralık–mart kar turizmi dönemidir: Sarıkamış’ta kayak, Çıldır Gölü’nde atlı kızak ve Turistik Doğu Ekspresi bu aylara denk gelir. Ekim ve nisan geçiş aylarıdır; ani kar yağışı görülebilir.

Kışın Kars: ne yapılır?

• Kayak: Sarıkamış’ta 20 Aralık–20 Mart arası kristal kar üzerinde kayak ve snowboard; kiralık ekipman ve eğitmen merkezde bulunur.
• Atlı kızak: Donan Çıldır Gölü’nde atlı kızak turları ve buzda balık avı izlemek kış Kars’ının simgelerindendir; buzun durumu her yıl farklıdır.
• Turistik Doğu Ekspresi: Aralık–mart arasında Ankara’dan Kars’a kar manzaralı yataklı tren yolculuğu.
• Kaz eti sezonu: Kış aylarında soğukta kurutulan kaz, tandırda pişirilir ve erişte pilavıyla sunulur.
• Anma yürüyüşü: Her yıl ocak ayının ilk haftasında Sarıkamış Harekâtı şehitleri için Kızılçubuk’tan Sarıkamış şehitliğine yürüyüş düzenlenir.
• Boğatepe kızak turları: Köy derneğine göre kışın köyde kızak turları yapılır ve yalnız Kars kaşarı üretimi izlenebilir.

Kışın −20 °C’nin altındaki sıcaklıklar olağandır; termal içlik, bere, eldiven ve kaymaz tabanlı bot şarttır. Karayollarında buzlanma nedeniyle yolculuk süreleri uzayabilir.

Kars’ta nerede kalınır?

• Faikbey ve Atatürk caddeleri çevresi: İlk kez gelenler için en merkezi bölge; müzelere, Kaleiçi’ne, restoranlara ve dolmuş duraklarına yürüme mesafesi.
• Yusufpaşa ve Ortakapı mahalleleri: Baltık mimarisi binalarda butik konaklama arayanlar için; İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Rus dönemi Hekim Evi binasının bugün butik otel olarak kullanıldığını belirtir.
• Gar çevresi: Doğu Ekspresi ile erken saatte gelen ya da ayrılanlar için pratik.
• Sarıkamış kayak merkezi: Kış turizmi için; İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’ne göre merkezde belgeli oteller, pansiyonlar ve apart oteller ile 2017’de açılan Kütük Ev bulunur.
• Boğatepe ve Arpaçay: Köy yaşamı ve göl manzarası isteyenler için Boğatepe’deki ev pansiyonları ya da Çıldır Gölü kıyısındaki Arpaçay Kütük Ev.

Etkinlik ve anma günleri

• Sarıkamış Şehitlerini Anma Programı: Her yıl ocak ayının ilk haftasında; Kızılçubuk’tan başlayıp Sarıkamış şehitliğine uzanan anma yürüyüşüne Türkiye’nin dört bir yanından katılım olur.
• Sarıkamış Kar Festivali: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’ne göre şubat ayında atlı kızak gösterisi, kızak yarışları, kar voleybolu ve off-road yarışlarıyla düzenlenir.
• 16 Ağustos – Selçukluların Kars’ı fethi: İl genelinde anma etkinlikleri.
• 29 Eylül – Sarıkamış’ın kurtuluşu, 30 Ekim – Kars’ın kurtuluşu, 3 Kasım – Arpaçay ve Susuz’un kurtuluşu.
• 13 Ekim – Kars Antlaşması yıl dönümü: Antlaşma 1921’de, bugün valilik makamı olarak kullanılan Baltık mimarisi vali konağında imzalandı.
• Nevruz: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Kars’ta nevruz kutlamalarına katılmayı yapılacaklar listesinde sayar.
• Turistik Doğu Ekspresi sezonu: Aralık–mart arasında haftada üç gün trenle gelen ziyaretçiler şehrin kış turizmini canlandırır.

Etkinlik tarihleri yıldan yıla değişebilir; güncel program için Kars Valiliği, Kars Belediyesi ve İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü duyurularını takip edin.

Alışveriş ve hediyelik

Kars’tan alınacak en bilinen ürünler coğrafi işaretli peynir ve baldır: Kars kaşarı (taze ve eski), Kars gravyeri, çeçil (tel) peyniri, sarıyağ ve Kars balı. Peynirciler ve balcılar şehir merkezindeki çarşıda yoğunlaşır; Kars Peynir Müzesi’nin mağazası ve Boğatepe’deki mandıralar doğrudan üreticiden alım imkânı sunar. Kars Valiliği ve SERKA’nın tanıtım sitesine göre ilde 11 coğrafi işaretli ürün vardır: Kars Halısı, Kars Balı, Kars Kaz Eti, Kars Kaşarı, Kars Gravyeri, Kars Ketesi, Kars Türk Çoban Köpeği, Kağızman Uzun Elması, Sarıkamış Obsidyen Taşı, Sümer Kars El Halısı ve Kars Erişte Pilavı.

İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ayrıca doğal boyalı yün kilimleri, Sarıkamış’tan alınabilecek obsidyen taşı takıları ve ahşap oyma işlerini, Namık Kemal Evi’nde satılan Kars’ın tarihi yapılarının taş oyma minyatürlerini ve serhat şehrinin simgesi kalpakları hediyelik önerileri arasında sayar. Peynir alırken yolculuğunuzun süresine göre vakumlu paketleme isteyin.

Kars’ta pasaport başvurusu

Kars’ta pasaport işlemleri Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’ne (NVİ) bağlı İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü ile 8 ilçe nüfus müdürlüğünde yapılır.

İlçe nüfus müdürlükleri Sarıkamış (Cumhuriyet Mah. İnönü Cad. No: 32), Kağızman (Şahindere Mah. İstiklal Alanı Meydanı No: 3), Selim, Digor, Arpaçay, Akyaka ve Susuz ilçe merkezlerindedir; adres ve telefonlar NVİ Kars sayfasında yayımlanır.

Adım adım:

1. Randevuyu yukarıdaki kanallardan alın; ilçede oturuyorsanız bordo pasaport için ilçe nüfus müdürlüğünü de seçebilirsiniz.
2. Pasaport defter bedeli ve harcı randevudan önce vergi dairesine veya anlaşmalı bankalara yatırılır; güncel tutarlar ve muafiyetler için Türkiye pasaport rehberimize bakın.
3. Fotoğrafınızın biyometrik kurallara uygun olduğundan emin olun: biyometrik fotoğraf rehberi ve fotoğraf doğrulama aracı.
4. Randevuya kimlik kartınızla gidin; hangi pasaport türünün size uygun olduğunu bilmiyorsanız pasaport seçim aracını kullanın.
5. Pasaport, başvuru sırasında beyan ettiğiniz adrese gönderilir.

Vize başvuruları ve Kars’taki konsolosluk

Kısa cevap: Kars’ta resmi vize başvuru merkezi (iDATA, VFS Global vb.) bulunmuyor. Şehirdeki “vize danışmanlık” ofisleri aracı şirketlerdir ve konsolosluk adına başvuru kabul etmez. Başvurunuzu, ikamet ettiğiniz il hangi temsilciliğin yetki alanındaysa o temsilciliğe bağlı merkeze yaparsınız:

• Almanya: Almanya Dışişleri Bakanlığı’nın Türkiye sayfasına göre Kars, Ankara Büyükelçiliği‘nin görev alanındaki illerdendir. Almanya’nın Türkiye’deki tek yetkili vize hizmet sağlayıcısı iDATA’dır; iDATA’nın tablosuna göre Ankara Büyükelçiliği yetki alanındaki ofisler Ankara, Gaziantep ve Trabzon’dadır. Bkz. Almanya vizesi.
• İtalya: İtalya İstanbul Başkonsolosluğu’nun resmi listesine göre Kars, İstanbul Başkonsolosluğu görev bölgesindedir. iDATA, Türkiye’de İtalya temsilcilikleri adına vize başvurusu almaya yetkili tek kuruluştur; bu bölgede başvurular randevuyla alınır. Bkz. İtalya vizesi.
• Fransa, Hollanda ve diğer VFS ülkeleri: Kars’ta merkez yoktur; en yakın merkezler ülkeye göre Trabzon, Ankara veya İstanbul’dadır. Hangi merkeze gidebileceğinizi ülkenin kendi yetki bölgesi kuralı belirler. Bkz. Fransa vizesi, Hollanda vizesi.
• ABD ve İngiltere: Mülakat ve biyometri randevuları Ankara ve İstanbul’dadır: ABD vizesi, İngiltere vizesi.
• Azerbaycan: Kars’ta Azerbaycan Cumhuriyeti Kars Başkonsolosluğu bulunur (Yusuf Paşa Mahallesi, Haydar Aliyev Caddesi No: 32/B; telefon (0474) 223 64 75). Başkonsolosluğun görev alanı Kars, Ardahan, Erzurum, Iğdır ve Van dahil 28 ili kapsar. Türk vatandaşları Azerbaycan’a 90 güne kadar vizesiz gidebilir: Azerbaycan rehberi.

Büyükelçiliklerin çoğu Ankara’dadır; adresler için Türkiye’deki elçilikler sayfasına bakın. Vizesiz veya e-vizeyle gidilebilecek ülkeler için vizesiz seyahat, e-vize seyahat rehberi ve vizeli seyahat rehberi sayfalarımız yol gösterir.

Sınır kapıları ve komşu ülkeler

• Ermenistan: Kars’ın Akyaka ilçesindeki Akyaka (Doğu Kapı) demiryolu sınır kapısı 1993’ten beri kapalıdır. 2026’da Türkiye–Ermenistan normalleşme sürecinde kapının açılmasına yönelik altyapı çalışmaları ve iş heyeti geçişleri gündeme gelse de kapı genel yolcu geçişine açık değildir. Ermenistan’a seyahat edecek Türk vatandaşları e-vize alır: Ermenistan e-vize rehberi.
• Gürcistan: Kars’ın Gürcistan’la ortak sınırı yoktur. En yakın kapılar Ardahan’daki Çıldır–Aktaş ve Artvin’deki Sarp’tır. Türk vatandaşları Gürcistan’a 1 yıla kadar vizesiz ve yeni tip kimlik kartıyla girebilir: Gürcistan rehberi.
• Azerbaycan: Kara yoluyla Gürcistan üzerinden, hava yoluyla Kars–Bakü doğrudan uçuşuyla gidilir.
• İran: Kars’ın İran’la sınırı yoktur; en yakın kapılar Ağrı ve Van’dadır. Dışişleri Bakanlığı’nın İran için seyahat uyarısını kontrol edin: İran rehberi.

Pratik bilgiler

• Acil durum: Ambulans, polis, itfaiye ve jandarma için tek numara 112.
• Nüfus işlemleri: Alo 199 (NVİ çağrı merkezi).
• Turizm bilgisi: Kars İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nün sitesi (kars.ktb.gov.tr) ören yeri, müze, servis ve konaklama bilgisi yayımlar; Kars Valiliği ile SERKA’nın tanıtım sitesi karstayiz.org rota ve etkinlik bilgisi sunar.
• Kars Valiliği: (0474) 223 10 01. Kars Belediyesi: (0474) 212 17 44.
• MüzeKart: Ani Ören Yeri, Kars Müzesi ve Kafkas Cephesi Harp Tarihi Müzesi’nde geçerlidir.
• Pazartesi uyarısı: Kars Müzesi ve Kafkas Cephesi Harp Tarihi Müzesi pazartesi kapalıdır; Ani her gün açıktır.
• Sınır bölgesi: Ani ve Akyaka çevresi sınır bölgesidir; askeri yasak bölge tabelalarına uyun, işaretli yolların dışına çıkmayın ve askeri tesislerin fotoğrafını çekmeyin.
• Rakım: Şehir yaklaşık 1.750–1.800 metrededir; ilk gün yoğun yürüyüşte çabuk yorulabilirsiniz, bol su için.

Kars’tan günübirlik geziler

• Ani Ören Yeri: 42–44 km; yarım gün, servis, taksi veya kiralık araçla.
• Sarıkamış: Yaklaşık 56 km; kayak merkezi, Katerina Köşkü ve şehitlikler. Her gün otobüs vardır.
• Çıldır Gölü ve Aygır Gölü: Kuzeyde yaklaşık 65 km; kışın atlı kızak, yazın göl kıyısında balık.
• Boğatepe: Yaklaşık 40 km; peynir mandıraları ve Ekomüze Zavot. Gravyer üretimini görmek için mayıs–ağustos arası gidin.
• Kuyucuk Gölü: Kars–Akyaka yolunda 40 km; ilkbahar ve sonbahar göçlerinde kuş gözlemi.
• Erzurum: Karayoluyla 202 km; Doğu Ekspresi de iki şehri bağlar.

Diğer şehir rehberlerimiz için Türkiye şehirleri sayfasına, Ankara aktarmalı yolculuklar için Ankara rehberimize, Karadeniz’e geçecekler için Trabzon rehberimize göz atabilirsiniz.