Amasya Gezi Rehberi: Kral Kaya Mezarları'ndan Yalıboyu Evleri'ne

Kısa cevap: Amasya’yı neden ve nasıl gezmeli?

Amasya, tarihî merkezi tek bir vadide toplandığı için bir günde yürüyerek, iki günde rahatça gezilen bir şehirdir. İlk gün Kral Kaya Mezarları, Yalıboyu evleri, Şehzadeler Müzesi, Darüşşifa ve Büyük Ağa Medresesi; akşamüstü kaleden gün batımı; ikinci gün Amasya Müzesi, Gökmedrese, Burmalı Minare, Sultan II. Bayezid Külliyesi, Saraydüzü Kışlası ve Ferhat Su Kanalı; üçüncü gün Merzifon ya da Boraboy Gölü en verimli plandır. İstanbul’dan gelenler için en hızlı yol Merzifon’a uçmak, Samsun ve Ankara tarafından gelenler için otobüs ya da Samsun’dan bölgesel trendir.

Amasya temel bilgiler

Kısa tarih

Amasya’nın antik adı Amaseia’dır. Harşena Dağı’nın Yeşilırmak kıyısındaki eteklerinde yerleşimin izleri Erken Tunç Çağı’na kadar gider; bölge sırasıyla Hitit, Frig, Pers ve Helenistik krallıkların hâkimiyetine girdi. Pontus Krallığı’nın başkenti olduğu dönemde (MÖ 3.–1. yüzyıl) dağın güney yüzüne kralların anıtsal kaya mezarları oyuldu. Ünlü coğrafyacı Strabon da Amaseia’da doğmuştur. Roma ve Doğu Roma dönemlerinden sonra şehir 11. yüzyılda Danişmendlilerin, ardından Anadolu Selçukluları ve İlhanlıların eline geçti; Burmalı Minare Camii, Gökmedrese ve Darüşşifa bu dönemlerden kalmadır.

Osmanlı döneminde Amasya, şehzadelerin sancak beyi olarak yönetim deneyimi kazandığı en önemli merkezlerden biri oldu ve “Şehzadeler Şehri” unvanını aldı. II. Bayezid’in oğlu Şehzade Ahmed’in yaptırdığı külliye, Hüseyin Ağa’nın sekizgen planlı Büyük Ağa Medresesi ve Yalıboyu’nun ahşap evleri bu dönemin mirasıdır. Mustafa Kemal Paşa’nın 12 Haziran 1919’da şehre gelişi ve 21–22 Haziran gecesi yazdırıp 22 Haziran’da telgrafla duyurulan Amasya Genelgesi, Milli Mücadele’nin yol haritası kabul edilir; bu yıl dönümü her yıl 12–22 Haziran’da festivalle kutlanır.

İlçeler ve öne çıkanları

İlçe uzaklıkları Amasya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nün coğrafi konum sayfasından alınmıştır.

1, 2 ve 3 günlük Amasya rotaları

1 günlük rota (tarihî merkez)

1. Sabah: Amasya Müzesi’nde İlhanlı mumyalarını ve arkeoloji salonlarını görün (12.00–13.00 arası kapalı). Hemen yanındaki Gökmedrese Camii ve Torumtay Türbesi’ne uğrayın.
2. Öğle: Sultan II. Bayezid Külliyesi’nin avlusundan geçip Saraydüzü Kışlası’ndaki Milli Mücadele Salonu’nu gezin. Öğle yemeğinde baklalı dolma ya da keşkek deneyin.
3. Öğleden sonra: Köprüden Yalıboyu’na geçin; Şehzadeler Müzesi, Darüşşifa (Sabuncuoğlu Tıp ve Cerrahi Tarihi Müzesi) ve Büyük Ağa Medresesi’ni görün, ardından Hatuniye’den Kral Kaya Mezarları’na çıkın.
4. Akşam: Araçla ya da taksiyle Harşena Kalesi’ne çıkıp gün batımını izleyin; dönüşte Şehzadeler Gezi Yolu’ndan ışıklandırılmış evleri seyredin.

2 günlük rota

• 1. gün: Yukarıdaki tarihî merkez rotası.
• 2. gün: Sabah Burmalı Minare Camii ve Bakırcılar Çarşısı; ardından Ferhat Su Kanalı’nın görünen bölümü. Öğleden sonra İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü listesindeki Maket Amasya, Şeyh Hamdullah Yazı Tarihi ve Hüsn-i Hat Müzesi ya da Ferhat ile Şirin Aşıklar Müzesi’nden birini seçin; akşamı Terziköy veya Gözlek kaplıcasında bitirin.

3 günlük rota

• 1–2. gün: 2 günlük rota.
• 3. gün (seçenek A – Merzifon): Suluova üzerinden Merzifon’a geçin; Kara Mustafa Paşa Camii, Taşhan ve bedesten çarşısı. Uçuşunuz varsa havalimanı yalnız 7 km uzaktadır. İsteyenler Gümüşhacıköy üzerinden Hamamözü Arkutbey Kaplıcaları’na devam edebilir.
• 3. gün (seçenek B – Boraboy): Taşova üzerinden Boraboy Gölü Tabiat Parkı; göl çevresi yürüyüşü ve kır lokantasında öğle yemeği. Yarım–tam gün, özel araçla.

Amasya Merzifon Havalimanı (MZH) ayrıntılı rehber

Amasya Merzifon Havalimanı, DHMİ’nin genel bilgilerine göre 2008‘de sivil trafiğe açılan, sivil–askerî ortak kullanımlı bir meydandır; ICAO kodu LTAP, IATA kodu MZH‘dir. Trafik tipi “iç hat / geçici hudut kapısı” olarak tanımlanır, yani tarifeli dış hat seferi yoktur. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’ne göre havalimanı Amasya şehir merkezine 46 km uzaklıktadır; THY’nin İstanbul–Merzifon seferleri 20 Haziran 2008’de başlamıştır.

Terminal: DHMİ’ye göre iç ve dış hat salonları aynı terminal binası içindedir. Terminal alanı 1.390 m²’dir; 4 check-in bankosu, 1 bagaj konveyörü ve 2 pasaport kabini bulunur, yıllık yolcu kapasitesi 700.000’dir. Binada uçak saatlerinde açık bir kafe, THY bürosu ve havalimanı müdürlüğü vardır. Küçük bir terminal olduğu için güvenlik ve check-in işlemleri genellikle hızlıdır; yine de sefer sayısı az olduğundan uçuşu kaçırırsanız aynı gün alternatif bulmak zordur.

Çalışma saatleri: DHMİ’nin iletişim sayfasındaki tabloya göre uçuş operasyon saatleri pazartesi–çarşamba 06.30–16.30, perşembe 08.30–16.30, cuma 08.30–20.00, cumartesi 06.30–09.30, pazar 17.00–20.00’dır. Bu tablo, seferlerin haftanın belirli saatlerinde yoğunlaştığını gösterir; biletinizi alırken saatleri havayolunun sitesinden kontrol edin.

Şehre ulaşım adım adım:

1. Havalimanı servisi: DHMİ’nin Ulaşım sayfasında Amasya yönüne uçuşa bağlı servis listelenir. Duraklar: Amasya Park, Baklavacı (Yılmaz Usta) önü, Gümüşlü Camii, Eski Sanayi Camii, Karayolları, Tıp Fakültesi, Dumlu Petrol, Ataşehir Mahallesi, Emniyet ve On Petrol. Servis saatleri uçuş seferlerine göre değişir; DHMİ’de yayımlanan telefonla teyit edin.
2. Taşova ve Çorum’a gidecekler: Aynı sayfada Taşova (Erbaa yazıhanesi önü, Taşova otogarı) ve Çorum (otogar, Devlet Tiyatroları çevresi, Binevler kavşağı) servisleri de yer alır.
3. Taksi: Terminal çıkışındaki duraktan Amasya merkezine yaklaşık 40–50 dakika; Merzifon merkezine ise birkaç dakika.
4. Araç kiralama: DHMİ, havalimanında hizmet veren kiralama firmalarını ve telefonlarını Ulaşım sayfasında listeler. Merzifon–Gümüşhacıköy–Hamamözü veya Boraboy rotası için en esnek seçenektir.

Hangi şehirlere uçuş var? Tarifeli seferler İstanbul‘a yapılır: THY İstanbul Havalimanı’ndan, Pegasus Sabiha Gökçen’den uçar. Pegasus’un kendi sayfası İstanbul–Merzifon uçuşunun yaklaşık 1 saat 25 dakika sürdüğünü ve haftada ortalama 2 sefer yapıldığını belirtir. Sefer sıklığı sezona ve bayram dönemlerine göre değişir. Yurt dışına gidecekler İstanbul’da aktarma yapar; İstanbul’daki bağlantılar için İstanbul rehberimize, tüm meydanların ulaşım bilgisi için Türkiye havalimanları sayfasına bakın.

Alternatif havalimanı: Samsun Çarşamba Havalimanı (SZF) Amasya’nın kuzeyindeki en büyük meydandır ve Almanya başta olmak üzere sezonluk dış hat seferleri vardır. Amasya’dan Samsun’a karayolu 131 km’dir; havalimanı Samsun şehir merkezinin doğusundadır. Ayrıntılar için Samsun rehberimize göz atın.

Tren, otogar ve şehir içi ulaşım

Amasya Garı, Hızırpaşa Mahallesi’nde, 1927’de hizmete giren Samsun–Kalın demiryolu istasyonudur. Amasya Valiliği’ne göre Amasya, Sivas–Samsun demiryolu üzerinde Sivas’a 261, Samsun’a 130 km uzaklıktadır ve il sınırları içinde 2 gar (Amasya, Hacıbayram) ile 6 istasyon bulunur. TCDD Taşımacılık’ın bölgesel tren listesinde Amasya–Samsun hattı yer alır: tren 133 km’lik güzergâhta her gün karşılıklı çalışır, Suluova, Havza ve Ladik’ten geçer ve yolculuk yaklaşık 3 saat sürer. Haftanın belirli günlerinde Samsun–Sivas bölgesel treni de Amasya’da durur; bu tren 2026 yazında Tokat–Sivas arasındaki hat çalışmaları nedeniyle kısaltılmış güzergâhta işletildi. Bilet ve güncel saatler için tek resmi kanal ebilet.tcddtasimacilik.gov.tr’dir.

Otogar, İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nün İngilizce tanıtımına göre şehir merkezine yaklaşık 2 km uzaklıktadır. Ankara’dan düzenli otobüs vardır; Samsun, Tokat, Çorum, İstanbul ve İzmir yönüne de günlük seferler bulunur. Otogardan merkeze halk otobüsü ya da taksiyle geçilir.

Şehir içinde Amasya Belediyesi’ne bağlı halk otobüsleri çalışır. Yerel basında yayımlanan Nisan 2026 belediye meclisi kararına göre tek binişlik bilet 35 TL, tam kart 34 TL, öğrenci kartı 24 TL’dir; tarife yılda birkaç kez güncellenebilir. Tarihî merkez dar olduğundan en pratik yol yürümektir; kaleye ve Ferhat Su Kanalı’na taksiyle gidilebilir.

İklim ve Amasya’ya ne zaman gidilir

Amasya, Karadeniz ile İç Anadolu arasında geçiş iklimine sahiptir: dar vadide yazlar sıcak ve kurak, kışlar serin ve yağışlıdır. Aşağıdaki değerler Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün resmi istatistiklerinden (ölçüm periyodu 1961–2025) alınmıştır.

Ne zaman gidilir? Şehir gezisi için en dengeli dönemler nisan–haziran ve eylül–ekimdir. İlkbaharda Harşena Dağı’nın yamaçları yeşerir, ancak nisan–mayıs ilin en yağışlı aylarıdır. Temmuz–ağustosta ortalama en yüksek sıcaklık 31 °C’yi aşar ve vadide hava durgunlaşır; Kral Kaya Mezarları’na sabah erken ya da akşamüstü çıkın. Ekim, hem ılık hava hem de misket elması hasadı nedeniyle iyi bir seçimdir. MGM kayıtlarına göre şehirde ölçülen en yüksek kar kalınlığı 24 Ocak 2022’de 50 cm’dir; kışın kar nadiren de olsa ulaşımı etkileyebilir.

Amasya’da nerede kalınır?

• Yalıboyu ve Hatuniye Mahallesi: Restore edilmiş konaklarda butik konaklama; Kral Kaya Mezarları ve nehir manzarası kapınızda. Dar sokaklar nedeniyle araçla yaklaşmak zor, bagajla kısa bir yürüyüş gerekebilir.
• Ziya Paşa Bulvarı ve Hükümet Konağı çevresi: Nehrin güney yakasında, daha büyük oteller, restoranlar ve otoparklara yakınlık. Yalıboyu’na köprüyle birkaç dakika.
• Gar çevresi (Hızırpaşa): Samsun treniyle gelip gidecekler için pratik; merkeze yürüyerek ulaşılabilir.
• Otogar ve çevre yolu hattı: Gece otobüsüyle gelecek ya da erken ayrılacaklar için; merkeze taksiyle kısa mesafe.
• Kaplıca bölgeleri (Terziköy, Gözlek, Hamamözü): Termal tesislerde konaklamak isteyenler için; şehir merkezine 15–90 km arasında değişen uzaklıklar nedeniyle araç gerekir.
• Boraboy Gölü: Tabiat parkındaki kır evleri doğada bir gece geçirmek isteyenler için; yaz hafta sonları erken rezervasyon gerekir.

Etkinlik ve festivaller

• Uluslararası Atatürk Kültür ve Sanat Festivali (12–22 Haziran): Mustafa Kemal Paşa’nın 12 Haziran 1919’da Amasya’ya gelişinin canlandırılmasıyla başlar; 2026’da 107. yıl dönümü kapsamında Merzifon 5. Ana Jet Üs’e bağlı uçakların gösteri uçuşu, paraşüt gösterileri, Şehzadeler Gezi Yolu’nda konserler ve sergiler düzenlendi. Festival 10 gün sürer ve şehirde konaklama talebi artar.
• Amasya Protokolü Anma Etkinlikleri (20–22 Ekim): Valiliğin etkinlik takviminde yer alan, 1919’daki Amasya Protokolü’nün yıl dönümü etkinlikleri.
• Merzifon Haftası (temmuz): Valilik takvimine göre her yıl temmuz başında Merzifon’da düzenlenir.
• Yayla ve köy şenlikleri: Ziyaret Kasabası Yayla Şenliği, Gümüşhacıköy’de Ali Pir Civan Kültür ve Sanat Şenlikleri ve Beden Köyü yayla şenlikleri, Merzifon’da Piribaba Kültür ve Sanat Şenliği yaz aylarında yapılır.
• Uluslararası Amasya Kültür Sanat Sempozyumu: Belediye tarafından ilk kez 20–22 Mayıs 2026’da düzenlendi.

Tarihler yıldan yıla değişebilir; güncel program için Amasya Valiliği’nin etkinlikler sayfasını ve belediyenin duyurularını takip edin.

Alışveriş ve hediyelik

Amasya’dan alınacak en bilinen hediyelik misket elmasıdır; ekim–kasım aylarında pazarlarda ve yol kenarındaki tezgâhlarda bulunur. Fırınlardan Amasya çöreği ve burmalı Amasya çöreği, kurutulmuş çiçek bamyası, keşkeklik dövme buğday, ceviz ve haşhaş ezmesi de çok tercih edilir. Burmalı Minare Camii’nin arkasındaki Bakırcılar Çarşısı bakır kap kacak için, Yalıboyu ve Şehzadeler Gezi Yolu çevresindeki dükkânlar el sanatları için iyi adreslerdir. Coğrafi işaret listesinde Amasya semaveri, Gediksaray dokuması, Yassıçal çuha dokuması, Merzifon dokuması ve Amasya beji mermeri gibi el sanatı ürünleri de yer alır. Merzifon’da Taşhan ve bedesten çevresindeki tarihî çarşı ayrı bir alışveriş durağıdır.

Amasya’da pasaport başvurusu

Amasya’da pasaport işlemleri Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’ne (NVİ) bağlı İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü ile Merkez, Göynücek, Gümüşhacıköy, Hamamözü, Merzifon, Suluova ve Taşova ilçe nüfus müdürlüklerinde yapılır.

Kamu kurumlarının hizmet binaları zaman zaman taşındığı için randevu ekranında görünen birim adresini esas alın.

Adım adım:

1. Randevuyu yukarıdaki kanallardan alın; bordo pasaport için oturduğunuz ilçenin nüfus müdürlüğünü de seçebilirsiniz.
2. Pasaport defter bedeli ve harcı, randevuya gitmeden önce vergi dairesine veya anlaşmalı bankalara yatırılır; güncel tutarlar ve muafiyetler için Türkiye pasaport rehberimize bakın.
3. Fotoğrafınızın biyometrik kurallara uygun olduğundan emin olun: biyometrik fotoğraf rehberi ve fotoğraf doğrulama aracı.
4. Hangi pasaport türünün size uygun olduğunu bilmiyorsanız pasaport seçim aracını kullanın; hususi pasaport için kurumunuzdan alacağınız talep formunu unutmayın.
5. Randevuya kimlik kartınızla gidin; pasaport, başvuruda beyan ettiğiniz adrese gönderilir.

Amasya’daki vize başvuru merkezleri

Kısa cevap: Amasya’da resmi vize başvuru merkezi (iDATA, VFS Global vb.) bulunmuyor. Şehirdeki “vize danışmanlık” ofisleri aracı şirketlerdir; konsolosluk adına başvuru kabul etmezler. Başvurunuzu, ikamet ettiğiniz il hangi temsilciliğin yetki alanındaysa o temsilciliğe bağlı merkeze yaparsınız:

• Almanya: Almanya Dışişleri Bakanlığı’nın sayfasına göre Amasya, Almanya Ankara Büyükelçiliği‘nin görev alanındaki iller arasındadır. iDATA, Türkiye’de Almanya ve İtalya temsilcilikleri adına başvuru almaya yetkili tek kuruluştur. Bkz. Almanya vizesi.
• İtalya: İtalya’nın İstanbul Başkonsolosluğu’na göre Amasya bu başkonsolosluğun yetki alanındadır; başvurular iDATA üzerinden randevuyla ya da doğrudan başkonsoloslukla iletişime geçilerek yapılır. iDATA çağrı merkezi 444 10 94’tür. Bkz. İtalya vizesi.
• Hollanda, Fransa, Avusturya ve diğer VFS ülkeleri: Amasya’da VFS merkezi yoktur; hangi merkeze gidebileceğinizi ülkenin kendi yetki bölgesi kuralı belirler. Bkz. Hollanda vizesi, Fransa vizesi, Avusturya vizesi.
• ABD ve İngiltere: Mülakat ve biyometri randevuları Ankara ve İstanbul gibi büyük şehirlerdedir: ABD vizesi, İngiltere vizesi.

Büyükelçiliklerin çoğu Ankara’dadır; adresler için Türkiye’deki elçilikler sayfasına bakın. Ankara’ya otobüsle ulaşım ve şehir bilgisi için Ankara rehberimiz yol gösterir. Vizesiz veya e-vizeyle gidilebilecek ülkeler için vizesiz seyahat, e-vize seyahat rehberi ve kapıda vize sayfalarımıza göz atın.

Pratik bilgiler

• Acil durum: Ambulans, polis, itfaiye ve jandarma için tek numara 112.
• Nüfus işlemleri: Alo 199 (NVİ çağrı merkezi).
• Belediye: Zabıta 153, su arıza 185; Amasya Belediyesi santrali (0358) 218 80 00.
• Turizm bilgisi: Amasya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Pirinççi Mahallesi Atatürk Caddesi No: 39, telefon (0358) 280 17 00; Kültür ve Turizm Bakanlığı Alo 176.
• Havalimanı: DHMİ Amasya Merzifon Havalimanı (0358) 535 10 16/17; DHMİ iletişim merkezi 444 34 64.
• Tren garı: Amasya Garı (0358) 218 12 39 (Valilik şehir rehberi).
• Müzekart: Bakanlığa bağlı Amasya Müzesi’nde geçerlidir; belediye ve özel idare müzeleri kendi tarifesini uygular.
• Öğle arası: Amasya Müzesi’nde 12.00–13.00 arası ziyarete kapalı notu vardır; camileri namaz vakitleri dışında ziyaret edin.

Amasya’dan günübirlik geziler

• Merzifon: Kara Mustafa Paşa Camii, Taşhan ve bedesten; havalimanına 7 km olduğu için iniş ya da dönüş günüyle birleştirilebilir.
• Boraboy Gölü (Taşova): Ormanla çevrili heyelan set gölü; yürüyüş, piknik ve kır evleri.
• Hamamözü ve Gümüşhacıköy: Arkutbey Kaplıcaları ve Hamit Kaplan Müze Evi; Merzifon üzerinden tam gün.
• Terziköy ve Gözlek kaplıcaları: Şehre en yakın termal tesisler; yarım gün.
• Samsun: Bölgesel trenle yaklaşık 3 saat, otobüsle daha kısa; Bandırma Gemi Müzesi ve sahil için Samsun rehberimiz.
• Tokat ve Çorum: Karayoluyla sırasıyla 114 ve 92 km; Çorum üzerinden Hitit başkenti Hattuşa’ya (Boğazkale) uzanan uzun bir gün planlanabilir.

Diğer şehir rehberlerimiz için Türkiye şehirleri sayfasına göz atabilirsiniz.