Çocukla yurt dışına çıkmak, yetişkin seyahatine göre iki ek katman getiriyor: çocuğun kendi pasaportu ve ebeveyn izni. Bu rehberde 18 yaşından küçükler için pasaport başvurusunu, muvafakat ve muvafakatname farkını, boşanmış ya da ayrı yaşayan ebeveynlerin durumunu, çıkış harcı muafiyetini ve sık başvurulan vize türlerinde çocuklardan istenen belgeleri 12 Ekim 2026 itibarıyla NVİ, Gelir İdaresi, Dışişleri Bakanlığı ve ilgili ülkelerin resmi sayfalarına göre derledik.
Kısa cevap: Her çocuğun kendi pasaportu olmalı; ebeveyn pasaportuna kayıt yapılmıyor. Pasaport başvurusunda anne ve babanın muvafakati aranır; gelemeyen ebeveyn noterden muvafakatname verir. Velayet tek ebeveyndeyse onun izni yeterlidir. 7 yaşını doldurmamış çocuklar yurt dışı çıkış harcı ödemez. Schengen, İngiltere ve ABD gibi vize başvurularında, çocuk tek ebeveynle ya da yalnız seyahat ediyorsa diğer ebeveynin noter onaylı izni veya tek velayet belgesi istenir.
1) Çocuğa Ayrı Pasaport: Temel Kurallar
NVİ’nin pasaport sıkça sorulan sorular sayfasına göre:
- Refakat hanesi yok. Çocuklar anne veya babanın pasaportuna yazılamıyor; her kişi için ayrı pasaport düzenleniyor. Yeni doğan bebek de kendi pasaportuyla seyahat eder.
- Fotoğraf her yaşta gerekli. Başvuruda son altı ay içinde çekilmiş biyometrik fotoğraf istenir. Bebek fotoğraflarında yüzün tam görünmesi ve arka planın düz olması gerekir; ayrıntılar için biyometrik pasaport fotoğrafı rehberimize bakabilirsiniz.
- Parmak izi ve imza yaşa bağlı. Yedi yaşını tamamlayan her başvuru sahibinin biyometrik verisi, on iki yaşını tamamlayanların ayrıca imzası alınır.
- Başvuru şahsen yapılır. Biyometrik veri alındığı için çocuğun da başvuruda bulunması gerekir; vekâletle başvuru yapılamaz.
- Teslim. Reşit olmayanların pasaportu veli, vasi, kayyum ya da bunların başvuru sırasında belirlediği kişiye teslim edilir.
Randevu; randevu.nvi.gov.tr, e-Devlet, NVİ Mobil, Nüfusmatik veya Alo 199 üzerinden alınır. Umuma mahsus (bordo) pasaport başvuruları il ve ilçe nüfus müdürlüklerine yapılır. Pasaport türleri ve genel başvuru adımları için Türkiye pasaport rehberimizi inceleyebilirsiniz.
2) Muvafakat ve Muvafakatname Arasındaki Fark
İki terim sık karıştırılıyor. NVİ tanımları şöyle:
- Muvafakat: Reşit olmayanların pasaport başvurusunda yasal temsilcilerin verdiği izin. Anne ve baba başvuru merkezinde hazır bulunursa izin orada alınır, ayrıca belge gerekmez.
- Muvafakatname: Yasal temsilcinin noterde veya yurt dışındaki Türk temsilciliğinde düzenlettirdiği izin belgesi. Başvuruya gelemeyen ebeveyn için getirilir.
NVİ’nin İstanbul ve Kırşehir il müdürlüğü sayfaları, ebeveynin noter yerine en yakın nüfus müdürlüğüne giderek muvafakat beyanı da verebileceğini belirtiyor. Bu seçenek, ebeveynlerden biri başka bir şehirdeyse noter masrafı olmadan işi çözebilir; uygulamayı başvuru yapacağınız müdürlükle teyit edin.
Anne ve baba ikisi de gelemezse
NVİ’ye göre bu durumda çocuk, reşit bir kişinin refakatinde başvuru yapar. Refakatçinin yanında iki belge olmalı:
- Yasal temsilcilerin çocuğa pasaport düzenlenmesine izin veren muvafakatnamesi,
- Anne veya babadan birinin, refakatçinin başvuru işlemlerini yürütmesine izin veren vekâletnamesi.
Yurt dışında yaşayan ebeveyn
Yurt dışındaki ebeveyn muvafakatnameyi bağlı olduğu Türk büyükelçiliği veya başkonsolosluğunda düzenletebilir. NVİ, temsilciliklerce düzenlenen muvafakatnamelerin ya temsilcilik tarafından başvuru merkezinin resmi e-posta veya faksına gönderilmesi ya da aslının getirilmesi hâlinde kabul edildiğini belirtiyor. Ebeveyn yabancı uyrukluysa noter tarafından düzenlenmiş muvafakatname istenir.
3) Özel Durumlar: Boşanma, Dava, Tutukluluk
| Durum | Kimin muvafakati gerekir? (NVİ) |
|---|---|
| Evli ebeveynler | Anne ve babanın ikisinin de |
| Boşanmış ebeveynler | Velayet mahkeme kararıyla kime verildiyse onun |
| Boşanma davası sürüyor, velayet için ara karar var | Geçici velayet verilen ebeveynin |
| Boşanma davası sürüyor, ara karar yok | Ebeveynler birlikte başvurur |
| Ebeveynlerden biri tutuklu | Tutuklu ebeveyn için cezaevi müdürlüğünce düzenlenip savcılıkça onaylanan ya da noterce düzenlenen muvafakatname |
| Ebeveynlerden biri hükümlü | Diğer ebeveyn başvurur; cezaevi savcılığından durumu gösteren yazı getirilir |
| Ebeveyn yabancı uyruklu | Yabancı ebeveynin noter muvafakatnamesi |
Dışişleri Bakanlığı’nın konsolosluk bilgi notları (örneğin Türkistan ve Nant başkonsoloslukları), evlilik dışı doğan çocukların pasaport başvurusunda annenin muvafakatinin yeterli olduğunu belirtiyor. Velayetle ilgili bir mahkeme kararı varsa kesinleşmiş kararın aslını veya onaylı suretini başvuruya götürün.
4) Çocuk Pasaportu Ne Kadar? Harçsız Alınabilir mi?
Çocuklar için ayrı bir tarife yok; aynı harç ve defter bedeli uygulanıyor. NVİ’nin 1 Ocak 2026’dan itibaren geçerli tablosu:
| Süre | Harç | Defter bedeli | Toplam |
|---|---|---|---|
| 6 ay | 2.806,50 TL | 1.351 TL | 4.157,50 TL |
| 1 yıl | 4.103 TL | 1.351 TL | 5.454 TL |
| 2 yıl | 6.698,50 TL | 1.351 TL | 8.049,50 TL |
| 3 yıl | 9.516 TL | 1.351 TL | 10.867 TL |
| 10 yıl | 13.410,40 TL | 1.351 TL | 14.761,40 TL |
Harçsız pasaport: NVİ’nin harçsız listesinde yaş kategorisi bulunmuyor; yani okul öncesi yaştaki bir çocuk için harç ödenir. Buna karşılık NVİ, yurt içinde öğrenimine devam eden öğrencilere 25 yaşını tamamlayana kadar harçsız umuma mahsus pasaport verildiğini yazıyor. Bu durumda yalnızca defter bedeli (1.351 TL) ödenir; öğrencilik sistemde doğrulanırsa öğrenci belgesi istenmez. NVİ metni öğrenim kademesi belirtmediği için okula kayıtlı çocuğunuzun bu haktan yararlanıp yararlanamayacağını başvuru öncesinde Alo 199’dan teyit etmenizi öneririz. Öğrenimini donduranlar bu haktan yararlanamaz.
Harç ve defter bedeli başvurudan önce vergi dairesine, PTT’ye, anlaşmalı bankalara veya Dijital Vergi Dairesi’ne ödenir; ödeme sistemde göründüğü için dekont istenmez. Başvurudan vazgeçerseniz bedel vergi dairesinden iade alınabilir.
Pratik ipucu: Çocuklarda yüz hatları hızla değiştiği ve bazı ülkeler pasaportun uzun süre geçerli olmasını istediği için süre seçimini seyahat planınıza göre yapın. Hedef ülkenin asgari pasaport geçerlilik şartını (çoğu ülkede 3 ila 6 ay) mutlaka hesaba katın.
5) Yurt Dışı Çıkış Harcı: 7 Yaş Kuralı
Gelir İdaresi’nin Mayıs 2026 tarihli broşürüne ve Yurt Dışına Çıkış Harcı Uygulama Genel Tebliği’ne göre:
- 7 yaşını doldurmamış Türk vatandaşları harçtan muaftır. Tebliğ, muafiyet isteyenlerin yaşlarını belgelendirmesi gerektiğini söyler; çocuğun pasaportu veya kimlik kartı bu iş için yeterlidir.
- 7 yaşını dolduran çocuklar yetişkinlerle aynı tutarı öder: 2026 için çıkış başına 1.250 TL.
- KKTC’ye kimlik belgesiyle yapılan çıkışlarda harç alınmaz. Bu nedenle KKTC seyahatinde çocuğun yeni nesil kimlik kartı varsa pasaport gerekmeyebilir; giriş kuralları için KKTC sayfamıza bakın.
Harç, Dijital Vergi Dairesi’ndeki “Hızlı Ödeme” alanından çocuğun T.C. kimlik numarasıyla ödenir. 7 yaşını doldurmak üzere olan bir çocuk için belirleyici olan çıkış tarihindeki yaştır.
6) Tek Ebeveynle veya Refakatsiz Seyahat
Bu, en çok soru gelen konu. Resmi kaynaklardan çıkan tablo şöyle:
- Türkiye’den çıkış: Pasaport Kanunu ve NVİ, ebeveyn iznini pasaport düzenlenirken arıyor. NVİ’nin yayımladığı bilgilerde, geçerli pasaportu olan çocuğun her çıkışında ayrıca noter belgesi gösterilmesini zorunlu kılan bir kurala yer verilmiyor. Ancak çocuk hakkında mahkemece verilmiş bir yurt dışına çıkış yasağı varsa sınır kapısında çıkış engellenir.
- Havayolu: Refakatsiz çocuk hizmeti ve tek ebeveynle seyahatte istenen belgeler şirkete göre değişir. Biletinizi aldığınız havayolunun koşullarını önceden okuyun.
- Varış ülkesi: Birçok ülke, tek ebeveynle seyahat eden çocuk için diğer ebeveynin onayını sorabiliyor. Schengen ve İngiltere bu belgeleri vize aşamasında istiyor (aşağıda).
Önerimiz: Çocuk ebeveynlerden yalnızca biriyle ya da başka bir yetişkinle seyahat ediyorsa, gelmeyen ebeveynden seyahat tarihlerini, gidilecek ülkeyi ve refakatçinin kimlik bilgilerini içeren noter onaylı muvafakatname alın, İngilizce yeminli tercümesini ekleyin ve hem aslını hem kopyasını taşıyın. Tek velayet varsa kesinleşmiş mahkeme kararının onaylı suretini de yanınıza alın.
7) Vize Başvurularında Çocuklardan İstenen Belgeler
Schengen ülkeleri
Avrupa Komisyonu’nun Türkiye için yayımladığı ortak belge listesine göre, yalnız ya da tek ebeveyn/yasal temsilciyle seyahat eden 18 yaş altı başvuranlar şunlardan birini sunar:
- Seyahat etmeyen ebeveyn(ler)in noter onaylı yazılı izni, veya
- Seyahat eden ebeveynin tek velayetini gösteren noter onaylı belge.
Başvuru formunu reşit olmayanlar için velayet sahibi imzalar. Hollanda’nın Türkiye için yayımladığı kontrol listesi, buna ek olarak çocuğun güncel doğum kaydı örneğini ve seyahat etmeyen ebeveynin imzalı pasaport kopyasını da sayıyor. Çok dilli doğum kayıt örneği (Formül A) e-Devlet’ten alınabiliyor. İsviçre’nin Türkiye’deki vize listesinde yer alan ücretler: yetişkin 90 avro, 6-12 yaş 45 avro, 6 yaş altı ücretsiz.
Hangi ülkeye başvuracağınızı belirlemek için Schengen’de cascade kuralı yazımıza göz atabilirsiniz.
İngiltere
GOV.UK’ye göre 18 yaş altı ziyaretçilerin seyahat ve konaklama düzenlemesi uygun olmalı, dönüş masrafı ve geçim giderleri karşılanabilmeli. Çocuk yalnız seyahat ediyorsa ebeveyn veya vasinin yazılı izni ve açık iletişim bilgileri, kalacağı kişinin adı, doğum tarihi, adresi ve çocukla ilişkisi istenir. Bir yetişkinle seyahat ediyorsa başvuruda bu yetişkin belirtilir; en fazla iki yetişkin tanımlanabilir ve isimleri vizede yer alır. Ayrıntılar için İngiltere vize sayfamıza bakın.
ABD
ABD Dışişleri Bakanlığı’nın 18 Eylül 2025 tarihli duyurusuna göre 1 Ekim 2025’ten itibaren 14 yaş altı başvuranlar da kural olarak yüz yüze mülakata giriyor. Başvuru ücreti (MRV) çocuklar için de 185 dolar. Çocuk için ayrı DS-160 formu doldurulur. Genel süreç için ABD vize sayfamızı inceleyebilirsiniz.
8) Sık Yapılan Hatalar
- Eski muvafakatnameye güvenmek. Pasaport için verilmiş muvafakatname, belirli bir seyahat için istenen izin belgesinin yerini her zaman tutmaz. Vize ve seyahat için tarih ve ülke içeren güncel belge hazırlayın.
- Velayet kararını unutmak. Boşanmış ebeveynler pasaport ve vize başvurusunda kesinleşmiş kararı göstermek zorunda kalabilir.
- Tercüme yaptırmamak. Türkçe noter belgesi yurt dışında anlaşılmayabilir. Yeminli tercüme ve gerekiyorsa apostil işlemlerini önceden planlayın.
- Çocuğun pasaport süresini hesaplamamak. Kısa süreli pasaport aldıysanız seyahat dönüşüne kadar ve hedef ülkenin istediği ek süre boyunca geçerli olup olmadığını kontrol edin.
- 7 yaş sınırını yanlış hesaplamak. Harç muafiyetinde belirleyici olan bilet tarihi değil, Türkiye’den çıkış günüdür.
9) Yola Çıkmadan Önce Kontrol Listesi
- Çocuğun kendi pasaportu var ve dönüş tarihinden sonra hedef ülkenin istediği süre kadar geçerli.
- Gerekiyorsa vize alındı; Schengen veya İngiltere başvurusunda ebeveyn izni sunuldu.
- Tek ebeveynle seyahatte diğer ebeveynin noter onaylı muvafakatnamesi ve tercümesi hazır.
- Tek velayet varsa kesinleşmiş mahkeme kararının onaylı sureti yanınızda.
- 7 yaşını dolduran çocuk için yurt dışı çıkış harcı ödendi.
- Havayolunun çocuk ve refakatsiz yolcu kuralları okundu.
Kaynaklar
- NVİ – Pasaport Hizmetleri Sıkça Sorulan Sorular
- NVİ – 2026 Yılı Harç ve Hizmet Bedelleri
- NVİ İstanbul – Pasaport İşlemleri
- Gelir İdaresi Başkanlığı – Yurt Dışına Çıkış Harcı Broşürü (Mayıs 2026)
- Resmî Gazete – Yurt Dışına Çıkış Harcı Uygulama Genel Tebliği
- T.C. Türkistan Başkonsolosluğu – Pasaport Bilgi Notu
- Avrupa Komisyonu – Türkiye İçin Schengen Vizesi Ortak Belge Listesi (PDF)
- NetherlandsWorldwide – Türkiye’den Aile/Arkadaş Ziyareti Schengen Kontrol Listesi
- İsviçre Ankara Büyükelçiliği – Turistik Schengen Vizesi Belge Listesi (PDF)
- GOV.UK – Standard Visitor: If you’re under 18
- ABD Dışişleri Bakanlığı – Interview Waiver Update (18 Eylül 2025)
- ABD Dışişleri Bakanlığı – Türkiye Sivil Belgeler (Formül A)
Son kontrol: 12 Ekim 2026. Pasaport, harç ve vize kuralları değişebilir; başvurudan önce NVİ, Gelir İdaresi ve gideceğiniz ülkenin resmi sayfalarını kontrol edin. Bu yazı hukuki danışmanlık yerine geçmez; velayet uyuşmazlığı olan durumlarda bir avukata danışın.