Yeşil pasaport, Türkiye’de en çok merak edilen pasaport türü. Bunun temel nedeni, bordo pasaport sahiplerinin vize almak zorunda olduğu Schengen ülkelerinin önemli bölümüne hususi pasaportla vizesiz gidilebilmesi. Bu rehberde kimlerin yeşil pasaport alabildiğini, ihracatçılara nasıl verildiğini, başvuru belgelerini ve hangi ülkelere vizesiz gidildiğini 12 Ekim 2026 itibarıyla mevzuat ve resmi kurum sayfalarına göre anlattık.
Kısa cevap: Yeşil pasaportun resmi adı hususi damgalı pasaporttur ve dayanağı 5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun 14. maddesidir. Başlıca hak sahipleri 1-3. derece kadrolardaki kamu görevlileri ve bu derecelerden emekliler, il ve ilçe belediye başkanları, 15 yıl kıdemli avukatlar, vakıf üniversitelerinde 15 yıl kıdemli öğretim üyeleri ve yıllık ortalama ihracatı 500 bin doları aşan firmaların yetkilileridir. Başvuru İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğüne yapılır, harç alınmaz, yalnızca 1.351 TL defter bedeli (2026) ödenir. Dışişleri Bakanlığı listesine göre yeşil pasaportla Schengen ülkelerine 180 günde 90 güne kadar vizesiz gidilir; ABD, İngiltere ve Kanada ise vize istemeye devam ediyor.
Hususi pasaport nedir?
Pasaport Kanunu’nun 12. maddesi Türkiye Cumhuriyeti adına verilen pasaportları sayar: diplomatik, hususi damgalı, hizmet damgalı, umuma mahsus ve yabancılara mahsus pasaportlar. NVİ’nin sınıflandırmasında renkler şöyledir:
| Tür | Renk | Kim düzenler? |
|---|---|---|
| Umuma mahsus | Bordo | Nüfus müdürlükleri, dış temsilcilikler |
| Hususi damgalı | Yeşil | İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlükleri |
| Hizmet damgalı | Gri | İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlükleri |
| Diplomatik | Siyah | Dışişleri Bakanlığı |
| Geçici | Pembe | Dış temsilcilikler |
Hususi pasaportu ayıran şey, kişinin görevine veya statüsüne bağlı bir hak olmasıdır. Hak sona erdiğinde (örneğin belediye başkanlığı görevi bittiğinde) yeni yeşil pasaport alınamaz. Gri pasaporttan farkı ise yeşil pasaportun özel seyahatlerde de kullanılabilmesidir. Gri pasaport hakkında ayrıntı için pasaport türleri sayfamıza bakabilirsiniz.
Kimler yeşil pasaport alabilir?
Kanunun 14. maddesi ve NVİ’nin hususi pasaport bilgi sayfası birlikte okunduğunda hak sahipleri şöyle sıralanır:
Kamu görevlileri ve emekliler
- Birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda bulunan veya bu kadrolar karşılık gösterilerek sözleşmeli çalıştırılan devlet memurları ve diğer kamu görevlileri.
- Bu derecelerden emeklilik veya çekilme nedeniyle ayrılanlar. Emekliler, son çalıştıkları kurumdan ayrıldıkları tarihteki kadro derecesini gösteren belgeyi bir kez ibraz eder.
- Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu ile Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Kurulu üyeleri (derece şartı aranmaz).
- 1-3. derece kadro tahsis edilemeyen ama bu unvanlara eşit statüde çalışıp emekli olan memurlar ile subay ve astsubaylar (emsal yoluyla).
Belediye başkanları
- İl ve ilçe belediye başkanları, görevleri süresince.
- Yaş ve hizmet yılı itibarıyla görev süresi içinde birinci derece kadro ile emekliliğe hak kazanmış belediye başkanları.
Avukatlar ve öğretim üyeleri
- Baro levhasına kayıtlı ve en az 15 yıl kıdemli avukatlar. 2019’da kanuna eklenen bu hak, Türk Ceza Kanunu’nda sayılan bazı suçlar (devletin güvenliğine, anayasal düzene karşı suçlar vb.) ve terör suçlarından soruşturma veya kovuşturma bulunmaması şartına bağlıdır. Talep formu bağlı olunan barodan alınır.
- Vakıf yükseköğretim kurumlarında en az 15 yıl mesleki kıdemi olan öğretim üyeleri (2020’de eklendi).
Diğer hak sahipleri
- NVİ’ye göre “Sporcu Şeref Aylığı” bağlanan ve Devlet Sporcusu unvanı alan kişiler ile eş ve çocukları.
- Şehitlerin dul eşleri ve çocukları, vazife malulleri ile eş ve çocukları (emsal unvan ve rütbeler dikkate alınarak).
- İhracatçı firma yetkilileri (aşağıda ayrıntılı).
Eş ve çocuklar
Hak sahibinin eşi aynı türden pasaport alabilir. Hak sahibi vefat etmişse, yeniden evlenmemiş dul eşine de verilebilir. Çocuklar için NVİ’nin açıklaması şöyle:
- 18 yaşından küçük çocuklar yararlanır.
- 18 yaşını doldurmuş çocuklar; öğrenciliği devam ediyorsa, sigortalı bir işte çalışmıyorsa ve evli değilse 25 yaşına kadar yararlanır.
- Sürekli bakıma muhtaç olduğu sağlık kurulu raporuyla belgelenen, evli olmayan ve işi olmayan engelli çocuklar yaş sınırı olmadan yararlanır.
Önemli istisna: İhracatçı kontenjanından verilen yeşil pasaportlarda eş ve çocuklar bu haktan yararlanamaz.
İhracatçılara yeşil pasaport
Kanunun 14. maddesine 2016’da eklenen fıkra, son üç yılın yıllık ortalama ihracatı Cumhurbaşkanınca belirlenen tutarı aşan firma yetkililerine dört yıl süreyle hususi pasaport verilebileceğini düzenler. Uygulama esasları 2017/9962 sayılı Karar’da yer alır.
| Son 3 takvim yılının yıllık ortalama ihracatı | Pasaport kontenjanı |
|---|---|
| 500 bin – 10 milyon ABD doları (dahil) | 1 |
| 10 – 25 milyon ABD doları (dahil) | 2 |
| 25 – 50 milyon ABD doları (dahil) | 3 |
| 50 – 100 milyon ABD doları (dahil) | 4 |
| 100 milyon ABD doları üzeri | 5 |
Ticaret Bakanlığı’na göre firmanın sahipleri, ortakları ve çalışanları bu haktan yararlanabilir; ortak bir tüzel kişiyse o tüzel kişiliğin sahipleri, ortakları veya çalışanları da kapsama girer. Kanun, kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezası almış olanlar ile zimmet, rüşvet, dolandırıcılık, kaçakçılık gibi belirli suçlardan mahkûm olanları kapsam dışında tutar.
Başvuru akışı: Mal ihracatçıları için kontenjan, resmi dış ticaret istatistikleri esas alınarak belirlenir. Başvurular Ticaret Bakanlığı’nın Destek Yönetim Sistemi (DYS) pasaport modülü üzerinden, firmanın üyesi olduğu ihracatçı birliği genel sekreterliği aracılığıyla yürütülür. Bakanlığın sayfasına göre istenen başlıca belgeler: dilekçe ve talep formu, firma sahibi veya ortağı için ortaklık yapısını gösteren Ticaret Sicili Gazetesi, firma çalışanı için son üç aya ait SGK bildirgesi, firmayı temsile yetkili kişilerin noter onaylı imza sirküleri ve kimlik fotokopisi. Hizmet ihracatçıları için Ticaret Bakanlığı ayrı bir usul ve genelge uyguluyor.
Başvuru: belgeler, yer ve ücret
Hususi pasaport başvurusu yurt içinde yalnızca İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüklerine, randevu alınarak yapılır. Yurt dışındaki hak sahipleri dış temsilciliklere başvurur; NVİ hak sahipliğini kurumla yazışarak inceledikten sonra temsilciliğe muvafakat verir.
İstenen belgeler (NVİ):
- T.C. kimlik kartı, nüfus cüzdanı veya geçici kimlik belgesinin aslı.
- Son altı ayda çekilmiş bir adet biyometrik fotoğraf. Fotoğraf şartları için biyometrik fotoğraf rehberimize bakabilirsiniz.
- Hususi damgalı pasaport talep formu. Çalışanlar kurumlarının yetkili biriminden, avukatlar barodan, ihracatçılar Ticaret Bakanlığı süreci üzerinden alır. Form düzenlendiği tarihten itibaren 60 gün geçerlidir; ıslak imzalı formlar tek yaprakta ön-arka basılmış olmalı, fotokopi kabul edilmez.
- Emekliler ve görevden ayrılanlar için bir defaya mahsus kadro derecesini gösteren resmi yazı.
- 18 yaş üstü öğrenci çocuklar için, MERNİS’te doğrulanamazsa 60 günü geçmemiş öğrenci belgesi.
- Varsa iptal edilmemiş eski pasaportlar.
Ücret: Hususi pasaport harçtan muaftır. Yalnızca pasaport defter bedeli ödenir; NVİ’ye göre bu bedel 2026 için 1.351 TL‘dir. Ödeme vergi dairesi, PTT, anlaşmalı bankalar veya ivd.gib.gov.tr üzerinden yapılır.
Geçerlilik süresi: NVİ’ye göre hususi pasaportlar 6 aydan az olmamak üzere en fazla 10 yıl süreyle düzenlenir. İhracatçılara verilenler kanun gereği 4 yıldır.
Yeşil pasaportla vizesiz gidilen ülkeler
Aşağıdaki bilgiler T.C. Dışişleri Bakanlığı’nın “Türk Vatandaşlarının Tabi Olduğu Vize Uygulamaları” listesinden alınmıştır. Bakanlık, bu bilgilerin yalnızca turistik amaçlı tek giriş seyahatleri için geçerli olduğunu, öğrenim, çalışma ve uzun süreli kalış için ilgili ülkenin temsilciliğine danışılması gerektiğini belirtiyor.
Bordo pasaportla vize gerekip yeşil pasaportla gerekmeyen başlıca ülkeler
| Ülke / bölge | Hususi pasaport için durum |
|---|---|
| Almanya, Fransa, İtalya, İspanya, Hollanda, Belçika, Avusturya, Yunanistan ve diğer Schengen ülkeleri | 180 gün içinde 90 güne kadar vizesiz |
| Bulgaristan | İlk girişten itibaren 180 gün içinde 90 gün vizesiz |
| Romanya | Altı ay içinde üç ayı aşmamak kaydıyla vizesiz |
| Birleşik Arap Emirlikleri | 90 güne kadar vizesiz |
| Çin Halk Cumhuriyeti | 30 güne kadar vizesiz |
| Rusya Federasyonu | Her 180 günde 90 günü aşmamak şartıyla 30 gün vizesiz |
| Mısır, Cezayir, Vietnam | 90 güne kadar vizesiz |
| İsrail | 180 gün içinde 90 güne kadar vizesiz |
| Irak, Kuveyt, Libya | 180 gün içinde 90 güne kadar vizesiz |
| Pakistan, Bangladeş | Vizesiz (Bangladeş: her 180 günde 90 gün) |
| Bahreyn, Umman | 90 güne kadar vizesiz |
| Küba | 90 güne kadar vizesiz (seyahatten önce çevrim içi form gerekir) |
| Tacikistan | 60 gün vizesiz |
Rusya ve Çin seyahatlerinin diğer şartları için Rusya ve Çin sayfalarımıza göz atabilirsiniz.
Yeşil pasaportla da vize gereken ülkeler
Dışişleri listesine göre şu ülkeler hususi pasaport hamillerinden de vize istiyor: ABD, İngiltere, Kanada, Avustralya, Yeni Zelanda, İrlanda, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi, Hindistan, Meksika, Nepal, Butan, Laos, Afrika’da Gana, Nijerya, Etiyopya, Uganda, Senegal, Mali gibi ülkeler.
Dikkat isteyen özel durumlar
- Hollanda transit: Dışişleri listesine göre hususi ve umuma mahsus pasaport hamilleri, Hollanda havalimanlarından Schengen dışına yapılan transit geçişlerde havalimanı transit vizesine tabidir. Hollanda’ya giriş için vize gerekmese bile aktarma planınızı buna göre yapın.
- Tayvan: Hususi pasaport hamilleri vizeye tabi; 30 güne kadar tek girişli vize ücretsiz e-vize olarak alınabiliyor. Ayrıntılar Tayvan e-vize sayfamızda.
- Namibya: Hizmet ve diplomatik pasaportlar muaf olduğu halde hususi pasaport vizeye tabidir; vize varışta veya çevrim içi alınabiliyor.
- Kamerun: Muafiyet yalnızca resmi heyet mensubu hususi pasaport hamillerine tanınıyor.
- Malavi: Muafiyet resmi amaçlı seyahatlerle sınırlı; turizm için vize gerekiyor.
- Ermenistan: 1 Ocak 2026’dan itibaren hususi pasaport hamilleri 21 gün kalış süreli elektronik vize ile seyahat edebiliyor.
Ülkelerin güncel durumunu harita üzerinde görmek için vize haritamızı kullanabilirsiniz; hususi pasaport için her zaman Dışişleri listesini esas alın.
Sınırda nelere hazırlıklı olmalı?
Dışişleri Bakanlığı’nın konsolosluk rehberi, hususi veya hizmet pasaportu hamillerinden vize muafiyeti olan ülkelerde bile girişte ek bilgi ve belge istenebileceğini hatırlatıyor. Toplantı veya resmi bir iş için gidiyorsanız tercihen İngilizce veya Fransızca görev belgesi taşıyın. Turistik gezide dönüş bileti, konaklama bilgisi ve seyahat sağlık sigortası yanınızda olsun. Vizesiz kalış süresini aşmak, sonraki seyahatlerinizde ciddi sorun çıkarabilir.
Sık yapılan hatalar
- Talep formunun süresini kaçırmak. Form 60 gün geçerli; randevunuzu buna göre alın.
- Fotokopi form getirmek. Islak imzalı formlarda fotokopi, renkli fotokopi veya çıktı kabul edilmiyor (kurumların e-imzalı elektronik formları hariç).
- Emeklilikte belge eksikliği. Emekli ve istifa edenlerin kadro derecesini gösteren resmi yazıyı son kurumlarından alması gerekiyor.
- 25 yaş sınırını unutmak. Çocuk öğrenciliğini dondurduysa öğrencilere tanınan haktan yararlanamaz.
- İhracatçı hakkını aileye genişletmeye çalışmak. 2017/9962 sayılı Karar kapsamındaki pasaportlarda eş ve çocuklar kapsam dışında.
- Vize muafiyetini çalışma izni sanmak. Muafiyet kısa süreli seyahat içindir; Schengen’de 90/180 kuralı yeşil pasaport için de işler.
- Yeşil pasaporttan sonra gri pasaport istemek. NVİ’ye göre hususi pasaport sahibi aynı anda ikinci pasaport olarak hizmet pasaportu alamaz; ikinci pasaport olarak yalnızca bordo pasaport verilebilir.
Kaynaklar
- 5682 sayılı Pasaport Kanunu (Mevzuat Bilgi Sistemi, PDF)
- NVİ – Hususi Damgalı (Yeşil) Pasaport bilgi sayfası
- NVİ – Pasaport Hizmetleri Sıkça Sorulan Sorular
- NVİ – Pasaport Hizmetleri
- Ticaret Bakanlığı DYS – İhracatçılara hususi pasaport
- Ticaret Bakanlığı – Hizmet ihracatçılarına yönelik hususi damgalı pasaport uygulaması
- T.C. Dışişleri Bakanlığı – Türk Vatandaşlarının Tabi Olduğu Vize Uygulamaları
- T.C. Dışişleri Bakanlığı – Yurt Dışına Seyahat Edeceklere Konsolosluk Rehberi
Son kontrol: 12 Ekim 2026