Kısa cevap: Türkiye, Mart 2025’te Spitsbergen (Svalbard) Antlaşması’na taraf oldu. Bu sayede Türk vatandaşları ve şirketleri, Norveç’e bağlı Svalbard Takımadaları’nda antlaşmaya taraf diğer ülkelerin vatandaşlarıyla eşit erişim, ikamet ve ticari faaliyet hakkına sahip. Svalbard’da yaşamak veya çalışmak için ayrı bir oturum ya da çalışma izni gerekmez. Ancak iki önemli şart var: Oraya Norveç anakarası üzerinden gidildiği için iki girişli Schengen vizesi şarttır ve Svalbard Valiliği geçimini sağlayamayacağı düşünülen kişileri kabul etmeyebilir.
Aşağıda önce Mart 2025’te yayımladığımız haberi, ardından Ekim 2026 itibarıyla resmi kaynaklara göre güncel durumu ve Svalbard’a gitmeyi düşünenler için pratik bilgileri bulabilirsiniz.
Haber (9 Mart 2025): Spitsbergen Antlaşması Türkiye İçin Yürürlüğe Girdi
Türk vatandaşları ve şirketleri Svalbard’da mülk edinebilecek ve ticari faaliyette bulunabilecek
Arktik bölgesinde yer alan Svalbard Takımadaları’nın statüsünü belirleyen Spitsbergen (Svalbard) Antlaşması’na Türkiye’nin taraf olması, Türk vatandaşları ve şirketlerine bu bölgede yeni haklar sağladı. Bu gelişmeyle denizcilik, madencilik, bilimsel araştırma ve ticaret gibi alanlarda Türkiye’nin bölgedeki varlığının güçlenmesi bekleniyor.
Antlaşmanın yürürlüğe girmesi
Dışişleri Bakanlığı kaynaklarına göre, 7 Mart 2025 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile Spitsbergen Antlaşması Türkiye bakımından yürürlüğe girdi. Katılım, daha önce TBMM’de kabul edilen uygun bulma kanunuyla onaylanmıştı.
9 Şubat 1920‘de Paris’te imzalanan ve 1925‘ten bu yana yürürlükte olan antlaşma, Norveç’in adalar üzerindeki egemenliğini tanırken taraf ülkelerin vatandaşlarına Svalbard’da mülk edinme, ikamet, balıkçılık, madencilik ve bilimsel araştırma yapma konusunda eşit haklar tanıyor.
Haberde öne çıkan haklar
Haberde Türk vatandaşları için şu haklar sıralanmıştı:
- Svalbard’da mülk edinme ve ikamet etme,
- Adaların kara sularında balıkçılık yapma,
- Denizcilik ve madencilik alanlarında ticari faaliyette bulunma,
- Türk bilim insanlarının bölgede araştırma yapması,
- Türk öğrencilerin Svalbard Üniversite Merkezi’nde (UNIS) eğitim alma imkânı.
Türkiye’nin Arktik çalışmaları
Haberin yayımlandığı dönemde Türkiye, TÜBİTAK öncülüğünde Ulusal Arktik Bilimsel Araştırma Seferleri düzenliyordu. Dördüncü sefer (TASE-IV), 26 Haziran - 25 Temmuz 2024 tarihleri arasında Norveç’in münhasır ekonomik bölgesi ile Svalbard çevresinde tamamlanmıştı. Haberde, antlaşmaya katılımın Türkiye’nin Arktik’teki bilimsel ve ekonomik faaliyetlerini artırma hedefinin bir parçası olduğu vurgulanıyordu.
Ekim 2026 Güncellemesi: Kâğıt Üzerindeki Haklar Pratikte Ne Anlama Geliyor?
Mart 2025’teki haberlerin pek çoğu “Türklere Norveç’te oturum izni çıktı” başlığıyla verildi. Bu başlık yanıltıcıydı; çünkü Svalbard’da zaten hiçbir yabancıya ayrı bir oturum izni düzenlenmiyor. Norveç makamlarının resmi bilgilendirmelerine göre durum şöyle:
1. Svalbard’da oturum veya çalışma izni gerekmez
Svalbard Norveç Krallığı’nın bir parçası olsa da Norveç Yabancılar Kanunu (Immigration Act) takımadalarda uygulanmaz. Svalbard Valiliği’nin (Sysselmesteren) açıklamasına göre yabancılar Svalbard’a gitmek ve orada kalmak için Norveç makamlarından vize, çalışma izni veya oturum izni almak zorunda değildir. Türkiye’nin antlaşmaya katılımı, Türk vatandaşlarının bu eşit erişim rejiminden hukuken yararlanmasını güvence altına aldı.
2. Ama oraya ulaşmak için Schengen vizesi gerekir
Svalbard Schengen Alanı’nın dışındadır; Longyearbyen’e tarifeli uçuşlar ise Norveç anakarasından, Oslo ve Tromsø üzerinden yapılır. Bordo pasaport sahibi Türk vatandaşları Schengen vizesine tabi olduğu için:
- Gidiş yolunda Norveç anakarasına (Schengen’e) girerken vize gerekir.
- Svalbard’dan dönüşte Schengen’e yeniden girildiği için vizenin en az iki girişli olması gerekir.
Hem Svalbard Valiliği hem de Norveç’in yurt dışı temsilcilikleri, vize başvurusu yaparken iki veya daha fazla giriş talep etmenizi ve Svalbard planınızı başvuruda belirtmenizi öneriyor. Türkiye’den Norveç vizesi başvurusu için ayrıntılar Norveç vize rehberimizde yer alıyor.
Svalbard’da yaşayan yabancılar, anakaraya geçmek için gereken Schengen vizesi başvurusunu Svalbard Valiliği’ne yapabiliyor.
3. Geçimini sağlayamayan kişi kabul edilmeyebilir
İzin şartı olmaması, herkesin koşulsuz yerleşebileceği anlamına gelmez. Svalbard’da kalış, “Svalbard’dan uzaklaştırma ve sınır dışı etme yönetmeliği” ile düzenlenir. Bu yönetmeliğe göre Valilik, Svalbard’da kalacak yeterli maddi imkânı veya yasal yoldan geçimini sağlama olanağı olmadığı düşünülen kişileri girişte ya da sonrasında uzaklaştırabilir. Kural Norveç vatandaşları için de geçerlidir.
Longyearbyen yerel yönetiminin yabancılar için hazırladığı bilgilendirmede de açıkça belirtildiği gibi, Svalbard’da sosyal yardım sistemi yoktur; kendinizi ve ailenizi kalış süreniz boyunca geçindirebilmeniz gerekir.
4. İş ve konut olmadan yerleşmek pratikte çok zor
Valilik, yerleşmeyi düşünenlere gelmeden önce iş ve konut ayarlamalarını tavsiye ediyor ve iş bulma konusunda aracılık yapmadığını belirtiyor. Konutların büyük kısmı işverenlere aittir ve çalışanlara iş sözleşmesinin parçası olarak verilir. Konut fiyatları çok yüksektir.
5. Mülk edinme hakkı var, ama arazi satılık değil
Antlaşma taraf ülke vatandaşlarına mülk edinme hakkı tanır; ancak Norveç hükümetinin resmi bilgisine göre Svalbard’daki arazinin yüzde 98,75’i doğrudan Norveç devletine aittir ve devletin arazisi ile binaları satılık değildir. Devlet arazisi üzerindeki bir ev, daire, kulübe veya depoyu alıp satmak için de Norveç Ticaret, Sanayi ve Balıkçılık Bakanlığı’nın onayı gerekir. Yani “Svalbard’da arsa alıp ev yapmak” pratikte mümkün değildir. Norveç hükümeti 2024’te, takımadalardaki son özel mülklerden birinin satışını da ulusal güvenlik gerekçesiyle devlet onayına bağlamıştı.
6. Svalbard’da yaşamak Norveç oturumu sağlamaz
Svalbard’da uzun yıllar yaşamak, Norveç anakarasında oturum izni veya Norveç vatandaşlığı hakkı doğurmaz. Bu kural Norveç vatandaşıyla evli yabancılar için de geçerlidir. Ayrıca Longyearbyen yerel seçimlerinde oy kullanabilmek için yabancıların daha önce en az üç yıl Norveç anakarasında yasal olarak ikamet etmiş olması gerekir.
7. UNIS: Kimler başvurabilir?
Haberlerde “Türk öğrenciler UNIS’te okuyabilecek” deniyordu. UNIS’in resmi başvuru sayfasına göre:
- UNIS tam diploma programı vermez; Arktik biyoloji, jeoloji, jeofizik, teknoloji ve Arktik güvenlik alanlarında lisans, yüksek lisans ve doktora düzeyinde dönemlik veya kısa dersler sunar.
- Başvuranın akredite bir yükseköğretim kurumunda kayıtlı öğrenci olması gerekir; lisans dersleri için en az 60 AKTS doğa bilimleri ön koşulu aranır.
- Dersler İngilizcedir ve öğrenim ücreti alınmaz; yalnızca dönem harcı istenir.
- UNIS, Norveç ile güvenlik politikası işbirliği bulunan ülkelerin vatandaşlarına öncelik verdiğini, bunların ağırlıkla AB/AEA ve NATO üyesi ülkeler olduğunu belirtiyor. Türkiye NATO üyesidir; yine de kendi durumunuz için başvuru öncesinde UNIS öğrenci işleriyle yazışmanızı öneririz.
- Başvuru tarihleri: Yaz ve güz dersleri için 1 Mart, bahar dersleri için 1 Ekim.
8. Türkiye’nin Arktik seferleri sürüyor
TÜBİTAK Kutup Araştırmaları Enstitüsü (KARE) koordinasyonundaki seferler 2025 ve 2026’da da devam etti. Altıncı Ulusal Arktik Bilimsel Araştırma Seferi (TASE-VI), 5-24 Temmuz 2026 tarihleri arasında 12 araştırmacı ve 12 bilimsel projeyle Svalbard çevresinde tamamlandı. Haberde sözü edilen kalıcı bir “Türk Bilim İstasyonu”nun Svalbard’da açıldığına dair ulaşabildiğimiz resmi bir duyuru bulunmuyor; Türkiye’nin Arktik çalışmaları şu an gemi tabanlı seferler üzerinden yürüyor.
Svalbard’a Gitmeyi Düşünenler İçin Pratik Kontrol Listesi
- Pasaport: Svalbard’a girişte pasaport gerekir. Valilik giriş tarihinin ötesinde bir geçerlilik süresi şartı aramasa da Svalbard’da pasaport yenileme imkânı çok sınırlı olduğu için ayrılış tarihinizden sonra da geçerli bir pasaportla gitmenizi öneriyor. Schengen vizesi için zaten Schengen’den çıkışınızdan sonra en az 3 ay geçerlilik gerekir.
- Vize: En az iki girişli Schengen vizesi alın ve başvuruda Svalbard planınızı belirtin.
- Uçuş: Türkiye’den doğrudan uçuş yok; Oslo veya Tromsø aktarmalı gidilir. Aktarmada Schengen çıkış ve giriş kontrollerinden geçeceğinizi hesaba katın.
- Konaklama ve iş: Uzun süreli kalış düşünüyorsanız işinizi ve konutunuzu gelmeden ayarlayın. Turistik ziyaretlerde otel ve tur rezervasyonlarını yaz ve kuzey ışıkları sezonunda erken yapın.
- Sigorta: Seyahat sağlık sigortanızın Svalbard’ı ve olası tahliye masraflarını kapsadığından emin olun.
- Doğa kuralları: Svalbard’da kutup ayısı riski ve sıkı çevre kuralları vardır. Yerleşim alanlarının dışına çıkmadan önce Valiliğin güvenlik ve bildirim kurallarını okuyun; deneyimsiz ziyaretçilerin lisanslı tur operatörleriyle hareket etmesi en güvenli yoldur.
Sonuç
Spitsbergen Antlaşması’na katılım, Türk vatandaşlarına Svalbard’da diğer taraf ülkelerin vatandaşlarıyla eşit haklar sağladı ve bu haklar Ekim 2026 itibarıyla geçerliliğini koruyor. Ancak bu, “Norveç’e vizesiz yerleşme” anlamına gelmiyor: Yolculuk için Schengen vizesi, kalış için de geçimini sağlayabilecek bir iş ve konut şart. Svalbard’da geçirilen yıllar Norveç anakarasında oturum hakkı da kazandırmıyor. Arktik’te araştırma, öğrenim veya kendine has bir iş deneyimi arayanlar için ise kapı açık.
Norveç anakarası için vize, belgeler ve başvuru süreci hakkında Norveç vize rehberimize, vizesiz gidebileceğiniz ülkelerin güncel listesi için vizesiz ülkeler 2026 yazımıza göz atabilirsiniz.
Kaynaklar
- Svalbard Valiliği (Sysselmesteren) – Entry and residence
- Svalbard Valiliği – Visas and immigration
- Lovdata – Svalbard’dan uzaklaştırma ve sınır dışı etme yönetmeliği
- Norveç Hükümeti – State ownership of land in Svalbard
- Norveç Hükümeti – Søre Fagerfjord mülkü kararı (1 Temmuz 2024)
- Longyearbyen Yerel Yönetimi – For foreigners
- Nordic Cooperation – Moving or travelling to Svalbard
- UNIS – How to apply
- TÜBİTAK KARE – 6. Ulusal Arktik Bilimsel Araştırma Seferi tamamlandı
- TBMM – Spitsbergen Antlaşması’na katılımın uygun bulunması kanun teklifi raporu
Son kontrol: 12 Ekim 2026