Gri pasaport, kamuoyunda en çok yanlış bilinen pasaport türü. Kimi onu yeşil pasaportun “bir alt basamağı” sanıyor, kimi de görevden sonra tatilde kullanılabileceğini düşünüyor. Oysa hizmet damgalı pasaport, kişinin unvanına değil yurt dışındaki resmi görevine bağlı bir belge ve kullanım alanı oldukça dar. Bu rehberde kimlere verildiğini, süresini, hangi ülkelere vizesiz gidildiğini ve en sık yaşanan sorunları 12 Ekim 2026 itibarıyla resmi kaynaklara göre derledik.

Kısa cevap: Gri pasaportun resmi adı hizmet damgalı pasaporttur ve dayanağı 5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun 14/B maddesidir. Diplomatik veya hususi pasaport alamayan kişilere, devlet, il özel idaresi veya belediye tarafından yurt dışında resmi bir görevle görevlendirildiklerinde verilir. Şahsi seyahatte kullanılamaz, görev bitince kuruma iade edilir. NVİ’ye göre görev süresince ve en fazla 5 yıl geçerli düzenlenir, harç alınmaz (yalnızca 1.351 TL defter bedeli). Dışişleri listesine göre çoğu Schengen ülkesine 180 günde 90 güne kadar vizesiz gidilir; ABD, İngiltere ve Kanada ise vize ister.

Gri pasaport kimlere verilir?

Kanunun 14/B maddesi hak sahiplerini üç grupta sayar:

1. Resmi görevle yurt dışına gidenler: Kanun gereğince diplomatik veya hususi pasaport verilmesi mümkün olmayan kişilere, Hükümet, il özel idareleri veya belediyeler tarafından yurt dışında resmi bir göreve alındıklarında verilir. Bu, bir kamu kurumunun yurt dışındaki toplantıya, eğitime, fuara veya teknik çalışmaya gönderdiği personeli kapsar.
2. Uluslararası kuruluş çalışanları: Türkiye’nin üyesi olduğu uluslararası kuruluşlarda memur statüsünde çalışanlar.
3. Türk Hava Kurumu ve Türk Kızılay görevlileri: Bu iki kurum tarafından görevlendirilenler.

NVİ’nin başvuru sayfasında “kamu görevlisi olmayanlar için talep formu ile birlikte görev onayı” da sayılıyor. Yani kamu personeli olmayan bir kişi de, ilgili kurumun resmi görevlendirmesi varsa hizmet pasaportu alabiliyor; NVİ’nin talimat listesinde tercümanlara düzenlenecek hizmet pasaportlarına ilişkin ayrı bir talimat da yer alıyor.

Eş ve çocuklar

Kanuna göre hizmet pasaportu alanların eşlerine ve şu çocuklarına da hak sahibinin pasaportuyla aynı süre geçerli gri pasaport verilir:

• Ergin olmayan çocuklar (NVİ’ye göre öğrenci olmasalar da 18 yaşına kadar),
• Yanında yaşayan, evli olmayan, işi olmayan ve öğrenimi devam eden çocuklar 25 yaşına kadar,
• Sürekli bakıma muhtaç olduğu sağlık kurulu raporuyla belgelenen engelli çocuklar yaş sınırı olmadan.

Yeşil pasaporttan farkı ne?

	Hususi (yeşil)	Hizmet (gri)
Kanuni dayanak	Pasaport Kanunu 14/A	Pasaport Kanunu 14/B
Hakkın kaynağı	Kadro derecesi, unvan veya statü	Yurt dışındaki resmi görev
Özel seyahatte kullanım	Mümkün	Mümkün değil
Azami süre (NVİ)	10 yıl	5 yıl
Görev bitince	Hak devam eder (emeklilikte de)	Kuruma iade edilir
Harç	Muaf	Muaf
Başvuru yeri	İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü	İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü

Yeşil pasaportun ayrıntıları için pasaport türleri sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Başvuru: zamanlama, belgeler ve ücret

Ne zaman başvurulur?

NVİ’nin sıkça sorulan sorular sayfası zamanlamayı şöyle belirliyor:

• Görev yapılacak ülke vize uygulamıyorsa görevin başlama tarihinden 20 gün önce,
• Görev yapılacak ülke vize uyguluyorsa görevin başlama tarihinden 60 gün önce başvuru alınır.

Vize gereken ülkelerde pasaportun çıkmasının ardından bir de vize süreci olacağı için görevlendirme yazısını mümkün olduğunca erken hazırlatın.

İstenen belgeler (NVİ)

1. T.C. kimlik kartı, nüfus cüzdanı veya geçici kimlik belgesi,
2. Son altı ayda çekilmiş bir biyometrik fotoğraf,
3. Hizmet damgalı pasaport talep formu (protokol imzalanan kurumlarda elektronik form),
4. Kamu görevlisi olmayanlar için talep formuyla birlikte görev onayı,
5. Hak sahibinin hakkından pasaport alacak öğrenci çocuklar için, sistemde doğrulanamazsa öğrenci belgesi; engelli çocuklar için sağlık kurulu raporu,
6. Varsa iptal edilmemiş eski pasaportlar.

Talep formu, düzenlendiği tarihten itibaren 60 gün geçerlidir. Başvuru yurt içinde yalnızca İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüklerine yapılır.

Adım adım başvuru

1. Görevlendirmeyi netleştirin. Görevin ülkesi, başlangıç ve bitiş tarihi ile amacı kurum içinde onaylanmış olmalı. Pasaportun süresi görevlendirme süresine göre belirlendiği için tarihler belirsiz kalırsa sorun çıkar.
2. Talep formunu kurumunuzdan alın. Formu, kurumun il veya bölge müdürlüğünde pasaport talep formlarını imzalamaya yetkili kılınmış kişi imzalar. Eşiniz ve çocuklarınız da pasaport alacaksa bilgileri aynı formda yer almalıdır. Kamu görevlisi değilseniz forma görev onayı eklenir.
3. Defter bedelini ödeyin. Ödeme sistemde göründüğü için dekont istenmiyor.
4. İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğünden randevu alın. Randevu randevu.nvi.gov.tr, e-Devlet, NVİ Mobil veya Alo 199 üzerinden alınabiliyor.
5. Başvuruya şahsen gidin. 18 yaşından küçük çocukların başvurusunda, evlilik devam ediyorsa anne ve babanın birlikte bulunması ya da gelemeyen ebeveynin muvafakatname vermesi gerekir.
6. Vize gereken ülke için zaman bırakın. Pasaport elinize geçtikten sonra görev ülkesinin vize prosedürü başlar; 60 günlük başvuru süresi bu yüzden öngörülmüştür.

Yurt dışındayken gri pasaport

NVİ’ye göre hizmet pasaportu hakkı olup herhangi bir nedenle yurt dışında bulunan kişiler dış temsilciliklere başvurabilir. NVİ, kişinin hak sahibi olup olmadığını kurumuyla yazışarak inceler; şartları sağlayanlar için başvurunun alınması amacıyla ilgili temsilciliğe muvafakat verir. Bu yazışma süreci zaman aldığı için yurt dışında başlayacak bir görevde başvuruyu mümkünse Türkiye’den ayrılmadan yapın.

Ücret ve süre

• Harç yok, yalnızca defter bedeli: 2026 için 1.351 TL.
• Geçerlilik: Gidilecek ülkenin vize rejimi de dikkate alınarak, 6 aydan az olmamak üzere görevlendirme süresince, en fazla 5 yıl. Kanun, süresi biten bu pasaportların aynı şartlarla dış temsilciliklerce de uzatılabileceğini düzenlese de NVİ, biyometrik pasaportlarda süre uzatımı yapılmadığını ve her başvuruda yeni pasaport düzenlendiğini belirtiyor.

Gri pasaportla vize durumu

Aşağıdaki bilgiler T.C. Dışişleri Bakanlığı’nın “Türk Vatandaşlarının Tabi Olduğu Vize Uygulamaları” listesine dayanıyor. Bakanlık, bilgilerin turistik amaçlı tek giriş vizeleri için geçerli olduğunu, resmi göreve atananların Bakanlıkla irtibata geçmesi gerektiğini ayrıca vurguluyor. Uzun süreli görevler (ataşelik, müşavirlik, uluslararası kuruluşta kadrolu çalışma) için vize veya akreditasyon süreci ayrıca yürütülür.

Schengen ülkeleri

Dışişleri listesine göre hizmet pasaportu hamilleri Almanya, Fransa, İtalya, İspanya, Hollanda, Belçika, Avusturya, Yunanistan, Portekiz, İsveç, İsviçre ve diğer Schengen ülkelerine 180 gün içinde 90 günü aşmamak kaydıyla vizesiz gidebilir. Bordo pasaportla bu ülkelerin hepsi vize ister; Almanya örneği için Almanya vize rehberimize bakabilirsiniz.

Bulgaristan farkı: Bulgaristan’da hususi pasaport hamilleri 180 günde 90 gün muafken, hizmet ve diplomatik pasaport hamilleri yalnızca 30 güne kadar kalışlarda vizeden muaf. Daha uzun görevler için vize gerekir. Ayrıntılar Bulgaristan sayfamızda.

Hususi ile hizmet pasaportunun ayrıştığı ülkeler

Çoğu ülke hususi ve hizmet pasaportuna aynı kuralı uygulasa da Dışişleri listesinde farklılık gösteren örnekler var:

Ülke	Hizmet (gri) pasaport	Hususi (yeşil) pasaport
Bulgaristan	30 güne kadar muaf	180 günde 90 gün muaf
Namibya	Her 180 günde 90 güne kadar muaf	Vizeye tabi (varışta veya çevrim içi)
Tayvan	Basılı (kâğıt) vize gerekir	30 güne kadar ücretsiz e-vize

Tayvan’a görevle gidecek gri pasaport sahiplerinin e-vize yerine kâğıt vize alması gerektiğini özellikle not edin. Tayvan için genel bilgiler Tayvan e-vize sayfamızda.

Diğer önemli ülkeler

• Vizesiz: Birleşik Arap Emirlikleri (90 güne kadar), Çin (30 güne kadar), Rusya (her 180 günde 90 günü aşmamak şartıyla 30 gün), Mısır ve Vietnam (90 güne kadar), Kuveyt ve Irak (180 günde 90 gün).
• Vize gerekir: ABD, İngiltere, Kanada, Avustralya, Yeni Zelanda, İrlanda, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi, Hindistan, Meksika. İrlanda için istisna: Bakan heyetine dahil olarak resmi ziyarette bulunan hizmet ve hususi pasaport hamilleri muaf.
• Şartlı muafiyet: Kamerun’da muafiyet yalnızca resmi heyet mensuplarına; Malavi’de yalnızca resmi amaçlı seyahatlere tanınıyor. Türkmenistan’da 30 güne kadar muafiyet var, ancak resmi ziyaretler için Türkiye Büyükelçiliği aracılığıyla önceden bildirim yapılması gerekiyor ve 3 günü aşan kalışlarda ikamet kaydı zorunlu.

Ülkeler arasında hızlı bir karşılaştırma için vize haritamızı kullanabilirsiniz; resmi pasaportlar için son söz her zaman Dışişleri listesidir.

Sık karşılaşılan sorunlar

1. Gri pasaportu tatilde kullanmak

En yaygın hata bu. Dışişleri Bakanlığı’nın konsolosluk sitesi açık: hizmet pasaportları şahsi seyahatler için kullanılamaz. Görev dışındaki bir seyahatte bordo pasaportunuzu kullanmanız gerekir. NVİ kuralları, hizmet pasaportu sahibinin ikinci pasaport olarak bordo pasaport almasına izin veriyor.

2. Görev bitince iade etmemek

NVİ’ye göre görev dönüşü gri pasaport bağlı bulunulan kuruma iade edilir. Görevi sona ermiş ama süresi devam eden hizmet pasaportu sahibi bordo pasaport istediğinde, gri pasaportunun kurumca muhafaza edildiğine dair belge istenir.

3. Yeni göreve eski talep formuyla gitmek

Süresi devam eden gri pasaportla başka bir göreve gidilecekse, görevlendiren kurumun düzenlediği yeni talep formu ve mevcut pasaportla tekrar başvuru yapılması gerekir.

4. Yeşil ve gri pasaportu birlikte istemek

NVİ’ye göre hizmet pasaportu sahibi aynı anda ikinci pasaport olarak hususi pasaport alamaz; hususi pasaport talep ederse gri pasaportu fiziksel olarak ve sistemde iptal edilir. Tek istisna: Ebeveyni veya eşi nedeniyle yeşil pasaport taşıyan kişi, kendi görevi nedeniyle ikinci pasaport olarak gri pasaport alabilir.

5. Sınırda belge eksikliği

Dışişleri Bakanlığı, vize muafiyeti olan ülkelerde bile hizmet pasaportu hamillerinden girişte ek bilgi ve belge istenebileceğini hatırlatıyor ve toplantıya gidenlerin tercihen İngilizce veya Fransızca görev belgesi taşımasını öneriyor. Görevlendirme yazısının bir örneğini, davet mektubunu ve dönüş biletini yanınızda bulundurun.

6. Muafiyet süresini aşmak

Schengen’de 90/180 kuralı gri pasaport için de geçerli. Görev uzarsa süreyi aşmadan önce kurumunuz aracılığıyla Dışişleri Bakanlığı ile iletişime geçin.

7. Aile üyelerinin pasaport süresini unutmak

Eş ve çocuklara verilen gri pasaportlar hak sahibinin pasaportuyla aynı süre geçerlidir. Görev uzatılıp hak sahibi yeni pasaport aldığında, ailenin pasaportlarının da buna göre yenilenmesi gerekir. Çocuğunuz bu arada 18 yaşını doldurduysa öğrencilik durumunu gösteren belgeyi hazır bulundurun.

Görev öncesi kontrol listesi

• Görevlendirme yazısı ve (varsa) davet eden kurumun mektubu, tercihen İngilizce veya Fransızca,
• Gidilecek ülkenin Dışişleri listesindeki hizmet pasaportu satırı (hususi pasaport satırıyla karıştırmayın),
• Görev süresinin vizesiz kalış süresini aşıp aşmadığı,
• Aktarma yapılacak ülkelerin transit kuralları,
• Seyahat sağlık sigortası ve dönüş bileti,
• Görev dönüşü pasaportun kuruma iadesi için kurumunuzun iç prosedürü.

Kaynaklar

• 5682 sayılı Pasaport Kanunu (Mevzuat Bilgi Sistemi, PDF)
• NVİ – Pasaport Hizmetleri Sıkça Sorulan Sorular
• NVİ – Pasaport Hizmetleri
• NVİ – Hususi Damgalı (Yeşil) Pasaport bilgi sayfası (ikinci pasaport kuralları)
• NVİ – Pasaport ve sürücü belgesi işlemleri talimatları
• T.C. Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk İşlemleri – Sıkça Sorulan Sorular
• T.C. Dışişleri Bakanlığı – Türk Vatandaşlarının Tabi Olduğu Vize Uygulamaları
• T.C. Dışişleri Bakanlığı – Yurt Dışına Seyahat Edeceklere Konsolosluk Rehberi

Son kontrol: 12 Ekim 2026